UPDATE: MIGRATION CORRIDOR EXPEDITION

Photo: Photographer Bimita Bhandari and I going over the documentary storyboard.

Shortly after publishing the blog, Migration Corridor Expedition, we were delighted to receive enough donations to purchase two gimbals, sound equipment, travel funds to film in three locations, and a scouting trip to Bardiya to meet forest officer Ashok Kumar Ram. The elephants have shared with us in Elephant Hour to connect with Ashok Ram. 

My time in Nepal was coming to an end for 2022. After calling to confirm Ashok was in Bardiya I hired a driver to take me to his office at Bardiya National Park

On the way to Bardiya, my driver, chaperone and I were detained by the Nepalese military. 

Total drive time to Bardiya was fifteen hours.

After a lunch break we experienced a four hour stretch without a bathroom in sight. I had to pee. We couldn’t find a toilet. The chaperone asked if I was willing to relieve myself in the bush. I was fine pulling over to pee outside as I was feeling nauseous holding in my urine. Hiking since a wee one, pun intended – I am accustomed to going to the toilet in the wilderness.

At this point we were on a main highway driving through Banke National Park. We found a wide spot on the highway with a public bus stop on the left. No one was around. The area on both sides of the road was cleared of brush for several hundred feet before the jungle canopy appeared. I quickly hopped out of the car and squatted behind the bus stop amongst trash which included empty liquor bottles. 

Fifteen minutes after the three minute toilet break we encountered a military checkpoint. Our car had been waved through a few checkpoints along our route. This time we were required to pull over. 

After stopping the car a soldier walked up to our drivers window aggressively taking the car keys out of the ignition. The driver and chaperone immediately got out of the car to discuss the situation. Several soldiers walked up to join the conversation. My lack of understanding Nepali had me curious what was being said with all of the fast talk and hand waving going on.

Hot and sweaty without the air conditioning, being locked with the windows up in the car I stared into the eyes of the soldiers wondering what we did to warrant this situation. The soldier who had taken the car keys out of the ignition looked at me with contempt. 

After twenty minutes the chaperone opened my door to tell me he was told it is illegal to stop to go to the toilet in the bush and that no stopping was allowed on the road traveling through the national park. I learned we were waiting for a high ranking soldier who was called to the situation. The chaperone left to go stand by the group of soldiers, leaving my door open so I had fresh air.

In the twenty minutes it took for the lead soldier to arrive I wondered if I had enough cash on me if I was forced to pay money to the soldiers. Would I be taken to jungle jail? Along the highway there were posted billboards about wildlife but there were no signs stating it was illegal to stop on the highway, there were no public rest stops, and I saw plenty of men going to the toilet along the highway. How did these soldiers know we stopped on the highway?

When the lead soldier arrived there was more fast talking and hand waving before the lead soldier walked up to the car to talk to me. “Do you know why we have detained you”? The soldier spoke perfect English. 

I shared with the soldier that my chaperone told me we were in trouble for peeing along the side of the road. The soldier repeated that yes, it is illegal for me to pee in the jungle. I replied that I hadn’t peed in the jungle, I peed behind a bus stop.

I could see an expression of puzzlement overtake his face, he paused, then replied that the bus stop was for locals. The soldier then told me he was angry with my driver and chaperone for not pulling over when they were told to. I shared that I didn’t see anyone ask us to pull over until now and that my driver and chaperone were good men who wouldn’t do anything to risk my safety. The soldier agreed to let us move forward with a warning. I was not fined. The car keys were returned to us.

Once we were back on the road my chaperone told me the soldiers had planned on fining me. He did his best to explain our situation to the soldiers of not finding rest stops, no signs along the highway stating it was illegal to stop and of all the chaperones work on conservation projects with the Nepalese government. My chaperone also shared with the soldiers they were driving me to visit forest officer Ashok Kumar Ram.

Please consider donating to our Migration Corridor Expedition Project. DONATE HERE

*Nepalese and Sinhala Translations Coming Soon

Street Calf Kathmandu – काठमाडौँका सडकी बाछो – කත්මන්දු නුවර වීදි වසු පැටියා

May 5, 2022, when walking in an area of Kathmandu known as the Kalamati I came upon a street calf.

When I first saw the calf he was licking the photos of the food you see on the sign behind him in this video.

Talking to the calf in the moment I heard he had acceptance of living on the street although he would love to be in a natural location. He told me nothing is permanent and he was enjoying the energy of the city.

After watching the calf for a while I reached out my hand. After licking my hand with plenty of kisses the calf allowed me to stroke and pet him – He loved ear scratches.

After my encounter with the calf, I reached out to two of my animal communicator colleagues curious to know what the street calf would tell them. Ramya Rao and Anita Vallala live in India – Here is their communication with the street calf.

Ramya Rao of Ubuntu World Of Communication

May 6, 2022 – Hello Calf: Surprised I said hello. Easy. Calm. Loving. Sweet.

How are you? Ok. Miss the company of other cows. Feel lonely. I like to graze. Need sunlight. I find some food, but fresh water is a challenge.

What were you doing in the place Annette saw you? I was at the store hoping to find some curd or malai/cream.

What is it like for you to live on the street in Kathmandu? It’s fine. I do like the buzz around me. Keeps me busy, I keep checking things out. But I would like to stay with other cows. I come in search of some company. So I stay on the streets. Also, I do find food that people throw away or give too.

Are you sad or angry or scared living this way? What is there to be angry or sad? This has been my life. I don’t question. I just live it. Would I want to be with other cows? Yes. But this is also ok.

What would you love humans to know? I could also be a good pet like a dog. Even if I don’t have milk to give you, I can be a good companion. Humans need to learn to love and accept even if there is no particular gain from us. We are also sentient beings. Don’t discard us if you can’t gain anything from us. But then I am asking for too much, cause everyone is just busy, busy, and has no time to connect and be in sync. Spend time in nature to know the true meaning of life.

Anita Vallala of Embracing Miracles

Conversation with the Calf, May 6, 2022 – The calf came across as social and approachable. The calf likes to have more interactions with people and more engagement. Feels lonely and would love company.

When asked about daily life. I want to have my place amongst people. I don’t like wandering too much. The green pastures have dried up so I am unable to have a good graze. Finding food and water is at times a task. Mostly I am looking for some shade and lots of love. I came here to this place as I got the fragrance of sweets and some tea. I thought I will get to eat something (That’s when you saw the calf, Annette.)

Do you have a family? Not near me.

Are you away from your family? I am away from them.

Where is your mother? Not around right now.

Will you meet her soon? I think I will.

How would you like your life to be? I wish I had a home where I can be a part of a family. I want to be around good people and more cows. Otherwise, being alone on the streets of Kathmandu is exasperating. Not complaining but I am sure in this life I will find some interesting stories, interesting people and interesting experiences. Hopefully some food as well.

Any message for humans? It would be nice if people remember our virtues. People are too busy and we are looked upon as just a commodity. People realize that we are reducing in numbers only when they don’t see us when they need us. They come to find us only when they have to. Don’t look for relationships that are need-based. Look for more depth in relationships. We all are resources if we actually go to see, even you humans are a resource. But if you were treated like that how would you feel?

*Note from Annette: There are many cows currently living on the streets in Nepal. Here is a blog post from February 2019 about a street cow in Kathmandu – THE COW THAT RESCUED THE DOG – एउटा गाई जोस्ले कुकुरलाई बचायो

५ मई २०२२ का दिन काठमाडौंको कालामाटी वन्ने ठाउमा हिँड्दा मैले एउटा सडकी बाछो देखेँ ।

When I first saw the calf he was licking the photos of the food you see on the sign behind him in this video.
जब मैले पहिलो पटक बाछोलाई देखेँ उसले यो भिडियोमा देखिने उसको पछाडिको चिन्हमा देखेको खानाको फोटो चाटिरहेको थियो।

बाछोसँग कुरा गर्दा मैले सुनें कि उसले सडकमा बस्ने जीवन अप्नैसकेको छ यद्यपि उसलाई प्राकृतिक स्थानमा रहने रहर पनि रहेछ। उसले मलाई भन्यो कि केहि पनि स्थायी छैन र ऊ शहरको ऊर्जाको आनन्द लिइरहेको छ।

केही बेर बाछोलाई हेरेपछि मैले हात पसारें । धेरै चुम्बन संग मेरो हात चाटे पछि बाछोले मलाई सुम्सुमाउन र चलाउन अनुमति दियो – उसलाई उसको कान चलाइदेको मन पर्यो।

बाछोसँगको मेरो भेट पछि, मेरा दुई जना पशु सञ्चारकर्मी साथीहरूलाई त्यो बाछोले के भन्ला भनेर जान्न उत्सुक भए। राम्या राव र अनिता भल्लाला भारतमा बस्छन् – तल प्रस्तुत गरेका सन्धर्भ बाछो र मेरा साथीहरू बीचको कुराकानी हुन्।

उबुन्टु वर्ल्ड अफ कम्युनिकेशनकी राम्या राव

मई ६, २०२२ – हेल्लो बाछो:  मैले हेल्लो भनें भनेर छक्क पर्यो। सजिलो। शान्त। माया गर्ने। मीठो।
.
तिमीलाई कस्तो छ? ठिक छ। अन्य गाईहरूको संगतको अभाब महसुस गरिरहेको छु। एक्लाे महसुस हुन्छ। मलाई चर्न मन पर्छ। सूर्यको किरण चाहिन्छ। मैले खाने कुरा त भेतौचु तर सफा पानी पाउनु मेरो लागि एक चुनौती हो।

एनेटले तिमीलाई देखेको ठाउँमा के गर्दै थियौ? म पसलको अघाडी दही वा मलाई/क्रिम भेट्ने आशामा उब्बी रहेको थिएँ।

काठमाडौंको सडकमा बस्दा कस्तो लाग्छ? सबै ठिकै छ। मलाई मेरो वरिपरिको होहल्ला मन पर्छ। मलाई व्यस्त राख्छ, म चीजहरू जाँच गरिरहन्छु। तर म अरू गाईहरूसँग बस्न चाहन्छु। म कुनै कम्पनीको खोजीमा आएको छु । त्यसैले म सडकमा बस्छु। मानिसहरूले फलेको  खानेकुरा फेला पार्छु वा कहिले आफै दिने पनि  गर्छन।

के तपाई यसरी जिउन दुख वा रिस वा डराएको अनुभव हुन्छ? रिसाउनु वा दुखी हुनु के छ र ? यो मेरो जीवन भएको छ। म प्रश्न गर्दिन । म मात्र बाँचिरहेको छु। के म अन्य गाईहरूसँग हुन चाहन्छु? हो चाहन्छु । तर यतिकै पनि ठीक छ।

तपाई मानिसहरुलाई के जानोस भनेर चाहनु हुन्छ? म पनि कुकुर जस्तै राम्रो घरपालुवा जनावर बन्न सक्छु। मसँग तिमीलाई दिन दूध नभए पनि, म राम्रो साथी बन्न सक्छु। हामीबाट कुनै विशेष लाभ नभए पनि मानिसहरूले प्रेम गर्न र स्वीकार गर्न सिक्नुपर्छ। हामी पनि भावुक प्राणी हौं। यदि तपाइँले हामीबाट केहि प्राप्त गर्न नसके पनि हामीलाई नत्याग्नुहोस्। तर म धेरै कुरा माग्दैछु, किनकि सबैजना व्यस्त छन्, र प्रकृति संग जोडिन र सिङ्कमा हुनको लागि समय छैन। जीवनको वास्तविक अर्थ जान्न प्रकृतिमा समय बिताउनुहोस्।

इम्ब्रेसिंग मिरेकल्स कि अनीता वल्लाला

बाछोसँगको कुराकानी, मई ६, २०२२ – बाछो सामाजिक र पहुँचयोग्य रूपमा भेटियो। बाछोले मानिसहरूसँग बढी अन्तरक्रिया र थप संलग्नता गर्न मन पराउने रहेछ। एक्लो महसुस गर्छ र कसैको साथ पौने आशमा छ।

दैनिक जीवनको बारेमा सोध्दा – म मानिसहरु माझ मेरो स्थान बनाउन चाहन्छु। मलाई धेरै घुम्न मन लाग्दैन। हरियो चरन सुक्न थालिसक्यो त्यसैले राम्रो चर्न पाएको छैन । खाना र पानी खोज्नु कहिलेकाहीं गार्हो काम हुनपुग्छ। प्रायः म केहि छाया र धेरै माया खोज्दै हिडिरहेको छु। मिठाई र चियाको सुगन्ध पाएपछि म यो ठाउँमा आएको हुँ । मैले सोचे कि म केहि खान पाउँछु (त्यै बेला एनेटले त्यो बाछोलाई देखिन।)

के तपाईको परिवार छ? मेरो नजिक छैन।

के तपाई आफ्नो परिवारबाट टाढा हुनुहुन्छ? म तिनीहरूबाट टाढा छु।

तिम्री आमा कहाँ छिन्? अहिले वरपर छैन।

के तिमी तिम्रो आमालाई चाडै भेट्छौ त? मलाई लाग्छ कि म भेट्छु होला।

तपाईं आफ्नो जीवन कस्तो होस् भन्ने चाहनुहुन्छ? मेरो चाहना छ कि म कुनै परिवारको हिस्सा बन्न सकु र उनको घरमा बस्न पाऊ।  म राम्रो मान्छे र धेरै गाईहरु को  वरपर हुन चाहन्छु। नत्र भने यो काठमाडौंको सडकमा एक्लै बस्नु दुःखदायी हुन्छ । गुनासो छैन तर यो जीवनमा मैले केही रोचक कथाहरू, रोचक व्यक्तिहरू र रोचक अनुभवहरू फेला पार्ने पक्का छ। आशा छ केहि खाना पनि भेटाउने छु।

मानिसहरु का लागी केहि सन्देश? हाम्रा सद्गुणहरूलाई मानिसहरूले सम्झे भने राम्रो हुन्थ्यो। मानिसहरू धेरै व्यस्त छन् र हामीलाई केवल एक वस्तुको रूपमा हेरिन्छ। जब उनीहरूले हाम्रो आवश्यक पर्दा हामीलाई देख्दैनन् त्यतिबेला  मानिसहरूले महसुस गर्छन कि हाम्रो संख्यामा घट्दैछ । उनिहरुलाई आवस्यक परेको बेला मात्र हामीलाई खोज्न आउँछन्। आवश्यकतामा आधारित सम्बन्धहरू नखोज्नुहोस्। सम्बन्धमा थप गहिराई खोज्नुहोस्। हामी सबै संसाधन हौं यदि हामी वास्तवमा हेर्न गयौं भने, तपाईं मानव पनि एक स्रोत हो। तर यदि तपाईलाई यस्तो व्यवहार गरियो भने तपाईलाई कस्तो लाग्छ?

एनेटकोबाट नोट: नेपालमा हाल सडकमा धेरै गाईहरू बसिरहेका छन्। यहाँ फेब्रुअरी २०१९ को एक ब्लग पोस्ट छ काठमाण्डौंको सडकी गाई – कुकुरलाई बचाउने गाई – एक गाई जोस्ले कुकुरलाई बचायो

වර්ෂ 2022 මැයි මස 05 වෙනි දින කත්මන්දු නුවර කලමටි නමින් හදුන්වන ප්‍රදේශයේ මා ඇවිදිමින් සිටියදී වීදි වසු පැටියෙකු   මා  වෙත පැමිණියා .මේ වීඩියෝවේ මුලින්ම ඔබ දකින එම වසු පැටියා පසුබිමින් අලවා ඇති  දැන්වීම් පුවරුවේ  ආහාරවල පිංතූර ලෙව කමින් සිටියා.

වසු පැටියා සමග කථා කල මොහොතේ සොභාවික ස්ථානයක ඉන්නට ආශාව තිබුනත් වීදියේ ජීවත් වීමට සිදු වී ඇති බව පිළිගන්නා බව මට දැන ගත හැකි උනා. කිසි දෙයක් ස්ථිර නැති බවත් නගරයේ ශක්තිය විදිමින් සිටින බවත් මා සමග පැවසූවා.

වසු පැටියා බැලීමෙන් අනතුරුව මා මාගේ අත  ඌ දෙසට යොමු කලා.එවිට මගේ අත ලෙව කමින් කීපවිටක්ම අත සිප ගත් අතර අත ගාමින් හුරතල් කිරීමට ඉඩ ලබා දුන්නා –  කන්පෙති කසන විට ඌ ඉතා වින්දනයක් ලැබුවා.

මගෙත් වසුපැටියාගේත් හමුවීමෙන් පසු මාගේ සත්ව සංනිවේදකයින් දෙපලක් වෙත සමීප වූයේ වීදි වසු පැටියා ඔවුනට පවසන්නේ කුමක්දැයි දැන ගැනීමට පැවති කුතුහලයත් සමගිනි.රම්‍යා රාඕ සහ අනීතා වල්ලාලා ඉන්දියාවේ ජීවත් වේ –  ඔවුන් සහ වීදි වසු පැටියා අතර ඇති වූ කථා බහ මෙන්න.

බුන්ටු ලෝක සංනිවේදන ආයතනයේ රම්‍යා රාඕ

වර්ෂ 2022 මැයි මස 06 වන දින – ආයුබෝවන් වසු පැටියෝ : මම පහසුවෙන්,කාරුණිකව,සෙනෙහසින් සහ  මිහිරි ලෙස ආයුබෝවන් කීවෙමි. 

කොහොමද ඔබට? හොදයි.අනෙක් ගවයින්ව මග හැරුනා.තනිකමක් දැනෙනවා.තණකොල වලට මම ආසයි.හිරු එළියත් අවශ්‍යයි.මට ආහාර සොයා ගත හැකියි නමුත් පිරිසිදු ජලය සොයා ගැනීම තරමක් අභියෝගයක්.

ඇනට් ඔබව දකින වෙලේ ඔබ මොනවද කරමින් සිටියේ? මම මී කිරි හෝ මැලේ /ක්‍රීම් හොයා ගැනීමේ බලාපොරොත්තුවෙන් ගබඩාව අසලට වී හිටියා.

ඔබ කත්මන්දු නුවර වීදියේ ජීවත් වීමට කැමැත්තක් දක්වන්නේ ඇයි? එය හොදයි.මම කැමතියි මා වටා රෑනක් ඉන්නවට,කාර්‍ය් බහුල වෙන්න,දේවල් පරීක්ෂා කරන්න නමුත් මම කැමතියි තවත් ගවයන් සමග ගැවසෙන්න.මම එනවා යම් කණ්ඩායමක් සොයාගෙන ඉතිං මා මිනිසුන් විසින් ලබා දෙන සහ ඉවත දමන ආහාර ලබා ගැනීම සදහා මං මාවත් වල රැදී සිටිනවා. 

ඔබට මෙලෙස ජීවත් වෙද්දි දුකක්,කේන්තියක් හෝ බියක් දැනෙනවද? කේන්ති ගැනීමට හෝ දුක් වීමට එහි මොනවද තියෙන්නෙ?මෙය මගේ ජීවිතය වෙලා තියනවා.මට ප්‍රශ්ණයක් නැහැ.මම ජීවත් වෙනවා.අනෙක් ගවයන් සමග මා ඉන්න අවශ්‍යද? ඔව් නමුත් මෙහෙමත් හොදයි.

ඔබ මිනිසුන් හට දැනුම් දීමට ඇත්තේ මොනවාද? මටත් සුනඛයන් ලෙසම හොද සුරතල් සතෙක් වෙන්න පුළුවන්.ඔබට දෙන්නට කිරි නොමැති උනත් හොද සහකරුවෙකු වෙන්න පුළුවන්.අපගෙන් ලබා ගැනීමට යමක් නොවුනත් මිනිසුන් සෙනෙහස ගන්න වගේම දෙන්නත් ඉගෙන ගත යුතුයි.අපත් සංවේදී ජීවීන්. අපෙන් කිසිවක් නොලෑබුන විට නොසලකා අපව ඉවත දමන්න එපා.මම පමණට වඩා අහනවා වෙන්න පුළුවන් නමුත්  හැමකෙනාම කාර්‍ය්බහුලයි එකට සම්භන්ධ වී වැඩ කරන්න නිසැකවම වෙලාවක් නැහැ.සොභාදහම සමග කල් ගත කර ජීවිතයේ සැබෑ අරුත දැන ගන්න.

 ආශ්චර්‍ය්යන් වැළදගැනීම් ආයතනයේ  අනීතා වල්ලාලා  

වර්ෂ 2022 මැයි මස 6 වෙනිදා වසු පැටියා සමග පැවති සංවාදය – වසු පැටියා සමාජශීලී භාවයට හා ළඟා විය හැකි ආකාරයට පත් විය.ඌ මිනිසුන් සමග අන්තර් ක්‍රියාකිරීමටත් එහි නියැලීමටත්,දැනුනු  තනිකම පසෙකලා සහයෝගය දීමට කැමැත්තක් දැක්වීය.

එදිනෙදා ජීවිතය ගැන විමසීමේදී – මට මිනිසුන් අතර ස්ථානයක් තබා ගැනීමට උවමනායි.පමනට වඩා පුදුම වෙන්න මා අකමැතියි.හරිත තණකොල වියලී ගොස් ඇති නිසා හොද තණකොල කෑමට පුළුවන් කමක් නැහැ.ආහාර සහ ජලය වෙලාවට සොයා ගැනීම අසීරු කටයුත්තක්.බොහෝවිට මා සෙවනක් හෝ දැඩි සෙනෙහසක් සොයමින් පසු වෙනවා.මම මෙතනට ආවේ රසවත් තේ වල සුවද දැනුනු නිසා.මම හිතුවා කෑමට යමක් ලැබෙයි කියලා ( ඒ මොහොතේ ඇනට් වසු පැටියා දැක ඇත)

ඔබට පවුලක් සිටිනවාද? මා අසල නැහැ

ඔබ ඔවුන්ගෙන් ඈත්වද ඉන්නේ? ඔව් මා ඔවුන්ගෙන් ඈත්වයි ඉන්නේ.

ඔබේ මව ඉන්නේ කොහේද? දැනට මේ වටපිටාවේ නැහැ.

ඔබට ඇයව ඉක්මණින් මුණ ගැසේවිද? මම හිතනවා මුණ ගැසේවි කියලා

ඔබේ ජීවිතය කොහොම වෙනවටද ඔබ කැමති? මිනිසුන් අපගේ ගුණධර්ම මතක තබා ගන්නවා නම් ඒක හොද දෙයක්.මිනිසුන් කාර්‍ය්බහුල අතර අපව වෙළද භාණ්ඩයක් හැටියට දකිනවා.මිනිසුන්ට අපව අවශ්‍ය වූ විට, අප නොදකින විට, සංඛ්‍යාත්මක ලෙස  අපගේ අඩුවීම  මිනිසුන් වටහා ගනීවි.ඔවුන්ට අවශ්‍ය වෙලාවට පමණයි ඔවුන් අපව සොයන්නේ.අවශ්‍යතා මත පදනම් වූ සම්භන්ධතා සොයන්න එපා.සම්භන්ධතා මදක් ගැඹුරින් දකින්න.සැබවින්ම ගොස් බැලුවොත් අපි සියල්ල සම්පත් බවත් මිනිසුන් වන ඔබ ඊටත් වඩා සම්පත් බවත් වැටහේවි. නමුත් ඔබ සලකන්නේ ඒ අයුරින් නම් ඔබට මොනවද වැටහෙන්නේ?

ඇනට්ගේ සටහන : නේපාලයේ මේ වන විට වීදිවල ගවයින් රැසක් ජීවත්වනවා.2019 පෙබරවාරි සිට කත්මන්දු නුවර වීදි ගවයින් ගැන බ්ලොග් සටහන් මෙතනින් – සුනඛයා ගලවාගත් ගවයා


Nepalese Translation Coming Soon

Love Letter Nepal – प्रेम पत्र – ආදර හසුන

Dear Friends  – It’s wild to think my seven months in Nepal are almost complete. I thought I’d write a letter to share what I’ve been up to and where I will be traveling next.

For the first two months I stayed in a hotel until it got too cold, and it was time to look for a room with a heater. The hotel was extremely clean with wild rhinos often coming to visit. I enjoyed getting to know the family who owns/runs the hotel and they allowed me to use their second kitchen to cook my own meals.

A friend’s mother invited me to rent a room in December. With me, in the house, there are four of us – My friend’s mom, her daughter-in-law, and baby. In the Nepali culture, most women move in with their husband’s family once they get married. In this case, the husband lives in another country for work and sends money home. I have a room with a heater and use of their kitchen. The family cleans my room and washes my linens once a week. They installed a heater before I came and installed a ceiling fan when the weather changed in March. I worked on my suitcase using it for a desk or in bed on my lap or would go to a restaurant with Wi-Fi.

I plan on being back in Nepal in January 2023. I am allowed to stay in Nepal on a tourist visa for five months every calendar year. I’m hoping the government will allow me to stay longer than five months when I start teaching animal communication to the rangers here – Perhaps, the first army in the world to learn how to telepathically talk to the animals they are protecting. In Chitwan National Park alone there are 900 rangers!

This trip I bought a bicycle to get around. On past trips I would walk or rent a bike. People typically get around here by motorcycle, petrol powered scooters, or bicycle. Few people in Sauraha Chitwan own cars.

I’m learning I can find most products for hygiene/cosmetics that are cruelty free here in Nepal so I don’t need to stress about bringing everything from the United States. Friends have brought deodorant, and my favorite tea from home to me. So far the deodorants I’ve found in Nepal all contain aluminum. I’m also learning not to stress about food, eating seasonally wherever I go – I eat gluten-free and vegan. Rice is a main food here and I can even find rice noodles. Tofu is readily available in Kathmandu, not so much in Chitwan where I live. I did find a recipe for Burmese Tofu made from gram flour which is also readily available. Pokhara, a beautiful town at the base of the Annapurna Range where I go to renew my visa, has many vegan and vegan friendly restaurants and a food delivery service. Pecans and walnuts are common here which I can make taco meat from. Cashews, almonds, chia and flax seeds are common here as are rolled oats, fruit, vegetables, and legumes. I eat well in Nepal.

In January COVID hit us here in Chitwan and I got sick with the virus. The elephants had shared with me the controversial drug Ivermectin in August of 2020. I researched the Nobel Prize winning drug and since Ivermectin is readily available here in Nepal I took the protocol suggested by the FLCCC as I have Ivermectin in my first aid kit. During Friday nights Elephant Hour, a communication session I lead twice a week with animal communicators around the world, I started feeling run down with a scratchy throat – We communicators asked the elephants if I should start taking the drug to which we all heard yes. Saturday I experienced intense body aches and fever. By Sunday afternoon my body aches and fever were gone and I even attended a Zoom meeting I had scheduled. Monday I rode my bicycle to the doctor and got tested. I was positive for COVID. The doctor asked me to isolate for seven days. On the seventh day I went back for another test which was negative. A friend brought me food twice a day. I didn’t want to use the kitchen and possibly affect the others in the house. The community here experienced 5 to 10 days of being sick. There were some people I talked to who continued to go to work sick. I didn’t hear of anyone having to go to the hospital in January but that doesn’t mean it didn’t happen. Lots of people shared their experiences of being hospitalized with COVID in 2020. Sadly there are many stories of people committing suicide in Nepal because of the lockdowns. Chitwan depends on tourism. The Nepal government did not supply resources to help their people get through the pandemic. Tourism is now just starting to come back, very slowly.

In March I got sick from bad water. I was in bed for three days and had to take a series of parasite medicines.

How have I been occupying my time?

I attend and lead several animal communication sessions each week. I continue to work with animal communication clients around the world via video call. Last year as you may know I started teaching children animal communication. Teaching kids is a blast. I hope to have an animal communication school for children one day, perhaps in the jungle/forest with elephants.

In January Elephant Hour participated in the World Water Community, 7 Days of Rest and Renewal event sponsored by Codes For A Healthy Earth. Elephant Hour hosted a Children’s Animal Communication event which you can see here.

I’m leading a group working on a Children’s Adventure Trilogy based off of Integrating Nature into the Implementation of the SDGs, which we refer to as the Adult Trilogy. The first story I co-authored, The Elephant And Children’s Land Story is written and currently being illustrated. We are halfway through writing the dialog of The Elephant And Children’s Sea Story. A group of humans meets once a week for an hour to write the story. Some of us are animal communicators taught by Dr. Maia Kincaid, some of us are not. The World Wide Collective Elephant Population is helping us to write these stories! You don’t have to be an animal communicator to join us. The elephants encourage us all to remember when working together – “Plunge in and enjoy, just play, and have fun and live in the moment.” This story project is all about unity and learning to work together with nature, just like implementing the SDGs. The stories will be sent to the heads of state all over the world. We plan on creating a print on demand option for people to buy hardcover books at cost.

I’ve spent time working with elephants on clean water, tree planting projects and rewilding captive elephants along with creating a photo documentary on the importance of reinstating wildlife corridors. You can read about the project here.

Where am I traveling next?

This spring I’ll be staying with friends in the Pyrenees Mountains of Spain. While there I’ll be writing and working on the Migration Corridor Expedition. If you have a contact at the Barcelona zoo who may want to learn animal communication at no cost please contact me.

This summer I’m off to Zurich to stay with friends. 

This winter’s plans are still coming together. Perhaps India, South Africa, Kenya, or Egypt – We’ll see where my employers the elephants send me.

I’m including links if you would love to support me and friends elephant rescue projects in Nepal or forward this post to a friend who may want to support us:

Eva & Lhamo 

Lucky Kali

Sita Kali & Jaymati Kali

Annette Hadaway, Animal And Nature Connect – Donate Here – Donations help us teach in areas of the world lacking wi-fi/computers.
Love, Annette

Nepal National Flag

प्रेम पत्र

प्रिय साथीहरू – नेपालमा मेरो सात महिना लगभग पूरा भएको छ भन्ने सोच्दा अचम्म लाग्छ। मैले के गरेको छु र अब म कहाँ जान्छु भनेर साझा गर्न एउटा पत्र लेख्ने विचार गरें।

सुरुका दुई महिना धेरै चिसो नहुँदासम्म म होटलमै बसें तर अब हिटर भएको कोठा खोज्ने समय भएको थियो। होटेल एकदमै सफा थियो जहाँ जंगली गैँडाहरू प्राय: घुम्न आउँथे। होटलको मालिक/सञ्चालक परिवारलाई चिन्न पाउँदा मलाई रमाइलो लाग्यो र उनीहरूले मलाई आफ्नै खाना पकाउन आफ्नो दोस्रो भान्छा प्रयोग गर्न पनि दिए।

एकजना साथीकी आमाले मलाई डिसेम्बरमा कोठा भाडामा लिन बोलाउनुभयो। घरमा मसँगै चारजना छौँ– मेरो साथीकी आमा, बुहारी र बच्चा । नेपाली संस्कृतीमा अधिकांश महिला विवाह गरेपछि श्रीमानको परिवारसँगै बस्ने गर्छन् । यस्तो अवस्थामा श्रीमान् कामको लागि अर्को देशमा बस्छन् र पैसा घर पठाउँछन्। मसँग एउटा हीटर भएको कोठा छ र उनिहरूको भान्छाको प्रयोग गर्न अनुमति पनि छ मलाई। दिनको एक पटक परिवारले मेरो कोठा सफा गर्दिनु हुन्छ र हप्तामा एक पटक तन्ना धोइदिनु हुन्छ। वहाहरूले म आउनुअघि हीटर जडान गर्दिनु भएको थोयो र मार्चमा गर्मि लाग्दा पंखा जडान गर्दिनु भयो।  मैले कहिले कहिँ मेरो सुटकेसलाई डेस्कको प्रयोग गरि वा कहिले मेरो काख या ओछ्यानमा  वा Wi-Fi भएको रेस्टुरेन्टमा गएर कम्पुटरको काम गर्थे।म जनवरी २०२३ मा नेपाल फर्कने योजना गर्दैछु। मलाई प्रत्येक वर्षमा पाँच महिनाको लागि पर्यटक भिसामा नेपालमा बस्न पाउने छु । म आशा गर्छु कि सरकारले मलाई पाँच महिनाभन्दा बढी समय बस्न अनुमति दिनेछ जब मैले यहाँ रेन्जरहरूलाई पशु सञ्चार सिकाउन थाल्नेछु – उनीहरूले संरक्षण गरिरहेका जनावरहरूसँग टेलिपाथिक रूपमा कसरी कुरा गर्ने भनेर सिक्ने संसारको पहिलो सेना हुनेछन्। चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा मात्रै नौ सय रेन्जर छन् !

यो यात्रामा मैले घुम्नको लागि साइकल किने। विगतका यात्राहरूमा म हिंड्ने वा साइकल भाडामा लिने गर्थिये।  मानिसहरू सामान्यतया यहाँ मोटरसाइकल, पेट्रोलबाट चल्ने स्कुटर वा साइकल चलाएर आउने गर्छन्। सौराहा चितवनमा थोरै मानिससँग गाडी छ ।

मैले यहाँ नेपालमा क्रुरता मुक्त हुने स्वच्छता/प्रसाधन सामग्रीका धेरैजसो उत्पादनहरू फेला पार्न सक्छु भनेर सिकिरहेको छु, त्यसैले मलाई संयुक्त राज्यबाट सबै कुरा ल्याउने कुरामा जोड दिनु पर्दैन। साथीहरूले घरबाट डिओडोरेन्ट र मेरो मनपर्ने चिया ल्याएका छन्। अहिलेसम्म मैले नेपालमा फेला पारेको डिओडोरेन्ट सबैमा एल्युमिनियम भेट्टाए। म खानाको बारेमा चिन्ता नगर्न पनि सिकिरहेको छु, म जहाँ जान्छु मौसम अनुसारको उत्पादन खान्छु – म ग्लुटेन-मुक्त र शाकाहारी खान्छु। भात यहाँको मुख्य खाना हो र म चामलको नुडल पनि पाउन सक्छु। टोफु काठमाडौंमा सजिलै पाइन्छ, म बसेको चितवनमा त्यति छैन। मैले चनाबाट बनेको बर्मी टोफुको रेसिपी फेला पारे जुन सजिलै उपलब्ध छ। अन्नपूर्ण रेन्जको फेदमा रहेको एउटा सुन्दर सहर पोखरा जहाँ म भिसा नवीकरण गर्न जान्छु, त्यहाँ धेरै शाकाहारी र शाकाहारी मैत्री रेस्टुरेन्टहरू र खाना वितरण गर्ने सेवाहरू छन्। पेकान र अखर यहाँ सामान्यतह पाइनेछ जसबाट म ट्याको मासु बनाउन सक्छु। काजू, बादाम, चिया र फ्ल्याक्सको बीउहरू यहाँ सामान्य छन् जस्तै रोल्ड ओट्स, फलफूल, तरकारीहरू र फलफूलहरू। म नेपालमा राम्रो खाना खान्छु ।

जनवरीमा कोविडले हामीलाई यहाँ चितवनमा प्रहार गर्‍यो र म भाइरसबाट बिरामी भएँ। हात्तीहरूले मलाई २०२० को अगस्टमा विवादास्पद औषधि Ivermectin साझा गरेका थिए। मैले नोबेल पुरस्कार विजेता औषधिको बारेमा अनुसन्धान गरें र Ivermectin यहाँ नेपालमा सजिलै उपलब्ध हुने भएकोले मैले मेरो प्राथमिक उपचार किटमा Ivermectin भएकोले FLCCC ले सुझाव दिएको प्रोटोकल लिएँ। शुक्रबार राती एलिफ्यान्ट आवरमा, मैले संसारभरका पशु सञ्चारकर्मीहरूसँग हप्तामा दुई पटक नेतृत्व गर्ने सञ्चार सत्रमा, मलाई घाँटी खस्रो भएको महसुस हुन थाल्यो – हामीले हात्तीहरूलाई मैले औषधी लिन सुरु गर्नुपर्छ कि भनेर सोध्दा हामी सबैले हो भन्ने सुनेका थिए। शनिबार मैले तीव्र शरीर दुखाइ र ज्वरो अनुभव गरे। आइतवार दिउँसोसम्म मेरो शरीरको दुखाइ र ज्वरो हट्यो र मैले निर्धारित गरेको जूम बैठकमा पनि भाग लिएँ। सोमबार म साइकल चढेर डाक्टरकहाँ गएँ र परीक्षण गराए। म कोभिडको लागि सकारात्मक थिएँ। डाक्टरले सात दिन आइसोलेसनमा बस्न भनेका छन् । सातौं दिन म अर्को परीक्षणको लागि फर्किएँ जुन नेगेटिभ आयो। एक जना साथीले दिनमा दुई पटक खाना ल्याइदिनु हुन्थ्यो। म भान्साकोठा प्रयोग गर्न चाहन्न र सम्भवतः घरका अरूलाई असर गर्न चाहन्न। यहाँका समुदाय ५ देखि १० दिनसम्म बिरामी भएको अनुभव गरेका छन् । त्यहाँ केही व्यक्तिहरू थिए जससँग मैले कुरा गरे जो बिरामी काममा जान जारी राखे। मैले जनवरीमा अस्पताल जानु पर्ने कोही सुनेको छैन तर यसको मतलब यो भएन। धेरै मानिसहरूले 2020 मा कोविडको कारणले अस्पतालमा भर्ना भएका आफ्ना अनुभवहरू साझा गरे। दुर्भाग्यवश नेपालमा लकडाउनका कारण मानिसहरूले आत्महत्या गरेको धेरै कथाहरू छन्। चितवन पर्यटनमा निर्भर छ । नेपाल सरकारले आफ्ना जनतालाई महामारीको सामना गर्न मद्दत गर्न केही गरेन। पर्यटन अब बिस्तारै फर्कन थालेको छ।

मार्चमा म खराब पानीबाट बिरामी भएँ। म तीन दिन ओछ्यानमा थिएँ र परजीवी औषधिहरूको श्रृंखला लिनु पर्यो।

मैले मेरो समय कसरी सदुपयोग गरेको छु?

म हरेक हप्ता धेरै पशु सञ्चार सत्रहरूमा भाग लिन्थे र नेतृत्व पनि गर्थे। मैले भिडियो कल मार्फत संसारभरका पशु सञ्चार ग्राहकहरूसँग काम गर्न जारी राखे। गत वर्ष मैले बच्चाहरूलाई पशु सञ्चार सिकाउन थालें। छोराछोरीलाई पढाउनु एक विस्फोट हो। मलाई आशा छ कि एक दिन केटाकेटीहरूका लागि पशु सञ्चार विद्यालय हुनेछ, सायद जङ्गल/जङ्गलमा हात्तीहरू सहित।

जनवरीमा एलिफ्यान्ट आवरले विश्व पानी समुदायमा भाग लिएको थियो, ७ दिनको विश्राम र नवीकरण कार्यक्रमलाई स्वस्थ पृथ्वीको लागि कोडहरू द्वारा प्रायोजित पनि गरिएको थियो। एलिफ्यान्ट अओरले बालबालिकाको पशु सञ्चार कार्यक्रम आयोजना गरेको थियो जुन तपाईंले यहाँ हेर्न सक्नुहुन्छ।

म SDGs को कार्यान्वयनमा प्रकृतिलाई एकीकृत गर्ने आधारमा बालबालिकाको साहसिक त्रयीमा काम गर्ने एउटा समूहको नेतृत्व गर्दैछु, जसलाई हामी वयस्क त्रयी भनेर चिनिन्छौं। मैले सह-लेखन गरेको पहिलो कथा, द एलिफ्यान्ट एन्ड चिल्ड्रेन्स ल्याण्ड स्टोरी लेखिएको छ र हाल चित्रण भइरहेको छ। हामी द एलिफ्यान्ट एन्ड चिल्ड्रेन्स सी स्टोरीको संवाद लेख्न आधा बाटोमा छौं। कथा लेख्नका लागि मानिसहरुको समूह हप्तामा एक घन्टाको लागि भेटछौ । हामी मध्ये कोही डा. माइया किनकेडले सिकाएको पशु संचारक हौं, भने कोहि चाही होइनन्। बिस्व यापी हात्तीको सामुहिक जनसंख्याले हामीलाई यी कथाहरू लेख्न सहयोग गरिरहेको छ! हामीसँग सामेल हुनको लागि तपाइँ पशु संचारक हुनु पर्दैन। हात्तीहरूले हामी सबैलाई सँगै काम गर्दा सम्झन प्रोत्साहन दिन्छन् – “डुब्नुहोस् र रमाईलो गर्नुहोस्, केवल खेल्नुहोस्, र रमाइलो गर्नुहोस् र क्षणमा बाँच्नुहोस्।” यो कथा परियोजना एकता र प्रकृतिसँग मिलेर काम गर्न सिक्ने बारेमा हो, जस्तै SDGs कार्यान्वयन गर्ने। कथाहरू विश्वभरका राष्ट्र प्रमुखहरूलाई पठाइनेछ। हामी मानिसहरूलाई लागतमा हार्डकभर पुस्तकहरू किन्नको लागि मागमा छाप्ने विकल्प सिर्जना गर्ने योजना बनौदैछौ।

मैले हात्तीहरूसँग सफा पानी, रूख रोपण परियोजनाहरू र क्याप्टिभ हात्तीहरूलाई पुनर्जीवित गर्ने र वन्यजन्तु कोरिडोरहरू पुनर्स्थापनाको महत्त्वमा फोटो डकुमेन्ट्री बनाउनमा पनि समय बिताएको छु। तपाइँ यहाँ परियोजना को बारे मा पढ्न सक्नुहुन्छ।

म अर्को यात्रा कहाँ गर्दै छु?

यो वसन्तमा म स्पेनको पाइरेनिस पर्वतमा साथीहरूसँग बस्नेछु। त्यहाँ हुँदा म माइग्रेसन करिडोर अभियानमा लेख्ने र काम गर्ने छु। यदि तपाइँसँग बार्सिलोना चिडियाखानामा सम्पर्क छ जो कुनै शुल्क बिना पशु संचार सिक्न चाहन सक्छ कृपया मलाई सम्पर्क गर्नुहोस्।

यस गर्मीमा म साथीहरूसँग बस्न जुरिच जाँदैछु।

यो जाडोको योजना अझै बन्दैछ  सायद भारत, दक्षिण अफ्रिका, केन्या, वा इजिप्ट – मलाई मेरा रोजगारदाता  हात्तीहरूले कहाँ पठाउँछन् हामी हेर्नेछौं।

म यहाँ लिङ्कहरू समावेश गर्दैछु यदि तपाईं मलाई र साथीहरूलाई नेपालमा हात्ती उद्धार परियोजनाहरूलाई समर्थन गर्न चाहनुहुन्छ वा यो पोस्ट हामीलाई समर्थन गर्न चाहने साथीहरूलाई कृपया फर्वार्ड गर्नुहोला।

इभा र ल्हामो

लकी कलि

 सीता कलि र जयमती कलि

एनेट हडावे , अनिमल एंड  नेचर कनेक्ट – यहाँ दान गर्नुहोस् – दानले हामीलाई वाई-फाई /कम्प्युटर नभएका विश्वका क्षेत्रमा सिकाउन मद्दत गर्छ।

प्रेम, एनेट

දයාබර මිතුරනි – මා නේපාලයේ මාස හතක කාලයක් සම්පූරණ කිරීමට ආසන්න බව සිතීමද ඉතා අසීරු කටයුත්තකි. මේ වනතුරු මා ලබාගත් දේත් මාගේ ඊලග ගමනාන්තය ගැනත් යමක් සදහන් කරමින් ලිපියක් ලියන්න මා කල්පනා කලා.

මුල් මාස දෙක ශීත කාලයට මා හුරුවන තෙක් හෝටලයක නවාතැන් ගෙන උණුසුම් ජලය සහිත කාමරයක් සොයාගැනීමට කාලය උදා උනා.එම හෝටලය ඉතා පිරිසිදු වූ අතර නිතරම  රයිනෝවන් දර්ශනය වූ ස්ථානයක් විය.එම හෝටලය අයිති  සහ පවත්වාගෙන යනු ලබන පවුල මාගේ ආහාර පිසගැනීම සදහා ඔවුන්ගේ අමතර මුළුතැන්ගේ ලබා දීම සහනයක් විය.

දෙසැම්බර් මාසයේදී කුලී පදනම මත කාමරයක් ලබා දීමට මාගේ මිතුරියකගේ මව මා හට ආරාධනා කලා.මා ඇතුළුව එම නිවසේ හතර දෙනෙකු සිටියා – මාගේ මිතුරියගේ මව,ඇගේ ලේලිය සමග කුඩා දරුවාද විය. නේපාලයේ බොහෝ කතුන් විවාහයෙන් පසුව ස්වාමි පුරුෂයාගේ නිවස වෙත යාම ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය වේ.මෙම නිවසේ සැමියා වෙනත් රටක ජීවත් වෙමින් සේවය කර නිවසට මුදල් එවනු ලබයි.උණුසුම් තාපකයක් සහිත කාමරයක් සහ ඔවුන්ගේ මුළුතැන්ගෙය  මාගේ පාවිච්චිය සදහා ඇත.සතියකට වතාවක් මාගේ කාමරය පිරිසිදු කොට මාගේ ඇදුම්ද එම පවුල විසින් සෝදා දෙනු ලබයි.මා පැමිණීමට පෙරාතුව මාර්තු මාසයේදී වෙනස් වූ කාළගුණය හේතුවෙන් ඔවුන් විසින් සිවිලිං විදුලි පංකාවක් සහ උණුසුම් තාපකයක් මාගේ කාමරය සවි කර දෙන ලදී.මා මේසයක් ලෙස මාගේ ඇදුම් පෙට්ටිය හෝ  ඇද මත ඉද කකුල් මත පරිඝණකය තබා හෝ භෝජනාගාරයේ රැහැන් රහිත අන්තර්ජාල පහසුකම් ලබාගෙන මාගේ වැඩ කටයුතුවල නිරත වූයෙමි.

2023 ජනවාරි මාසයේදී නැවත නේපාලය වෙත පැමිණීමට මා සැලසුම් කලා.නේපාලයේ සෑම වසරකම දින දර්ශණයේ මාස පහක පමණ කාලයක් සංචාරක වීසා මත රැදී සිටීමට මා හට අවසර හිමි විය.සත්ව සංනිවේදනය ගවේෂකයන් වෙත ඉගැන්වීම් කටයුතු ආරම්භ කල විට මා හට මාස පහකට වඩා වැඩි කාලයක් රජය විසින් වීසා ලබා දෙනු ඇතැයි මා බලාපොරොත්තු වෙමි –   ලෝකයේ ප්‍රථම හමුදාව වන සත්ව ආරක්ෂකයින් හට ටෙලිපති හෙවත් සතුන් සමග කථා කරන ක්‍රමවේදය ඉගැන්වීම සදහා නවසීයයක් පමණ ගවේෂකයන් පිරිසක් චිත්වාන් ජාතික උද්‍යානයේ  ඇත.

මෙම චාරිකාවේදී වටපිටාවේ යෙදෙන ගමන් පහසුව සදහා මා යතුරු පැදියක් රැගෙන ආවා.පසුගිය චාරිකාවන් වලදී මා ඇවිදීමට හෝ යතුරු පැදි කුලියට ගැනීමට සිදු විය.මිනිසුන් මෙවැනි ස්ථානවල සැරිසැරීම සදහා යතුරුපැදි භාවිතා කිරීම සාමන්‍යයෙන් සිදු වේ.ස්කූටර් සහ යතුරු පැදි සදහා ඉන්ධන ලෙස පෙට්‍රල් භාවිතා කෙරේ.සෞරහා හී චිත්වාන්වල ඉතා සුළු පිටිසක් මෝටර් රථ හිමිකරුවන් වේ.

නේපාලයේ  ස්වාභාවික රූපලාවන්‍ය නිෂ්පාදන සුලභව හමුවන අතර ඒවා  බොහෝමයක් පිළිබදව මා අධ්‍යනයක් ලබා ගත්තෙමි.එම නිසා ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයෙන් හැමදේම ගෙන ඒම සදහා මා හට පීඩනයක් නොවීය.මාගේ මිතුරියන් විසින් සුවද විලවුන් සහ මා ප්‍රියතම තේ මාගේ මව් රටින් එවනු ලබයි.මේ වන තෙක් මට නේපාලයේ හමු වූ සියළුම සුවද විලවුන් ඇලුමිනියම් බහාලුම් වල පමණක් අසුරා තිබූනි. ආහාර පිළිබදවද මා වද නොවුනේ මා යන තැන කොහේ වුවත් එම කාලයට අනුව ලබා ගත හැකි  – මස් මාංශවලින් තොර වූ ඕනෑම ආහාර රටාවකට මා හුරු වන නිසයි.මෙහි ප්‍රධාන ආහාරය බත් වන අතර සහල් පිටිවලින් නිෂ්පාදිත නූඩ්ල්ස් පවා මට පහසුවෙන් සොයාගත හැකිය. මා ජීවත් වූ චිත්වාන් වල ඒ තරම් නොමැති වුවත් කත්මන්දු වල ටොෆූ සෑම විටම මිලදී ගැනීමට ඇත.කඩල පිටි භාවිතයෙන් බර්මු ටෝෆු සාදන වට්ටෝරුවක් මා හට හමු විය.ඉතා මනරම්  වූ පොකාරා නගරය අන්තපූර්න සීමාවේ පිහිටා ඇත. මාගේ වීසා බලපත්‍රය දීර්ඝ කර ගැනීමද මෙහිදී සිදුවන අතර නිර්මාංශ  සහ මිත්‍රශීලී භෝජනාගාර බොහෝමයක් ආහාර බෙදාහැරීමේ සේවාවද පවත්වාගන යනු ලබයි.මා හට කජු,ආමන්,කස කසා,හණ ඇට භාවිතා කොට ටැකෝ සාදාගත හැකි අතර පිකන් සහ වොල්නට්ස් සමග ඕට්ස් තැවරුම ඉතා සුලබ ලෙස මෙහිදී මිලදී ගැනීමට ඇත. එළවළු පළතුරු සහ ඇට ජාති ප්‍රමාණවත් තරම් නේපාලයේදී මා ආහාරයට ගත්තෙමි.

ජනවාරි මාසයේදී චිත්වාන් නගරයට කෝවීඩ් ව්‍යාප්ත වීමත් සමග මා හටද එම වයිරසය ශරීර ගත විය.2020 අගෝස්තු මාසයේදී මතභේයට තුඩුදුන් ඖෂධය වන අයිවමෙක්ටින් ලබා ගැනීම අලි ඇතුන් විසින් මා හට තහවුරු කර තිබුනා.මා අන්තර්ජාලය හරහා පිරික්සීමේදී නෝබෙල් ත්‍යාගය හිමි වූ   අයිවර්මෙක්ටින් ඖෂධය නේපාලයේදී ලබා ගත හැකියාව තිබුනු අතර FLCCC ( කෝවීඩ් 19 ඉදිරිපෙළ සත්කාර මධ්‍යස්ථානය ) යෝජනා කර තිබු මතභේදාත්මක අයිවර්මෙක්ටින් මාත්‍රාව මාගේ ප්‍රථමාධාරය විය. අලි ඇතුන්ගේ හෝරාව  වැඩසටහනට ලොව පුරා සත්ව සංනිවේදකයින් සමග සිකුරාදා රාත්‍රියේ සතියකට දෙවරක් බැගින් සම්භන්ධ වීමට හැකිවිය. උගුර කැසීම වැනි රෝග ලක්ෂණ මතුවෙමින් මා තරමක් පීඩාවට පත් විය.අප සංනිවේදකයින් අලි ඇතුන්ගෙන් මෙම ඖෂධය ලබා ගැනීම ආරම්භ කිරීමට හැකිදැයි විමසූ විට අප සියළුම දෙනා හට ඔව් ලෙස පිළිතුරු ලැබුනි.සෙනසුරාදා වන විට මාගේ ශරීරයේ දැඩි වේදනාවක් සමග උණ ගතියක් දැනුනත් ඉරිදා වන විට ශරීරයේ වේදනාව සහ උණ තත්වය පහව ගොස් කාලසටහනට අනුව මා සූම් තාක්ශණය ඔස්සේ රැස්වීමටද සහභාගී විය.සදුදා මා යතුරු පැදියෙන්ම වෛද්‍යවරයා වෙත ගොස් පරීක්ෂාවක් සිදු කලා.එහිදී මා හට කෝවීඩ් ආසාදිත වී තිබුනා.වෛද්‍යවරයා දින හතක කාලයක් හුදකලා වී සිටින ලෙස උපදෙස් ලබා දුන්නා.හත්වෙනි දිනයේදී මා නැවතත් පරීක්ෂාවක් සිදු කල අතර එහි ප්‍රථිඵල අනුව මා ආසාදිතයෙකු නොවන බවට තහවුරු විය.මාගේ මිතුරියක් දිනකට දෙවතාවක් ආහාර රැගෙන පැමිණියා.නිවසේ මුළුතැන් ගේ භාවිතා කරමින් නිවසේ අනෙක් අය හට මෙය බෝ කිරීමේ අවධානමක් දීමට තරම් මට අවශ්‍යතාවයක් නොවීය.මෙම සමාජය දින 5 – 10 පමණ කාලයක් අසනීපය අත්විදිනු ලැබුවා.අසනීප වෙමින් සිටින මිනිසුන් කිහිප දෙනෙකුට මා කථා කලා.ජනවාරි මාසයේදී කිසි කෙනෙකු රෝහලට යන බවක් මා හට අසන්නට ලැබුනේ නැහැ නමුත් ඉන් අදහස් වෙන්නේ නැහැ එය නොවුනාම කියා.2020 දී නේපාලයේ කෝවීඩ් නිසා රෝහල්ගත වූ මිනිසුන් ඔවුන්ගේ අත්දැකීම් එකිනෙකා සමග බෙදා හදා ගනු ලැබුවා.නේපාලය අගුළු දැමූ කාලය තුල සියදිවි හානිකරගත් බොහෝ මිනිසුන් සමාජය තුලින්  හමුවීම ඉතා කණගාටු තත්වයක්. චිත්වාන් නගරය සංචාරක කර්මාන්තය මත යැපෙන නගරයකි.මෙම වසංගත කාලයේදී නේපාල රජය ඔවුන්ගේ ජනතාව  හට කිසි උදව්වක් නොකල අතර මේ වන විට සංචාරකයින් නැවත පැමිණීමේ ආරම්භයද මනදගාමීව සිදු වේ.

මාර්තු මාසයේදී අපිරිසිදු ජලය භාවිතය නිසා මා නැවතත් අසනීප විය.දින තුනක් පුරා මා ඇදටම වී සිටි අතර පරපෝෂිත ඖෂධ මාලාවක් ගැනීමට සිදු විය.

මම කොහොමද ඒ කාලය ගත කලේ?

සෑම සතියකම සත්ව සංනිවේදන වැඩසටහන් කීපයකට මූලිකත්වය දෙමින් මා සහභාගී වූවා.වීඩියෝ ඇමතුම් ඔස්සේ ලොව පුරා සිටින සත්ව සංනිවේදකයන්,ගනුදෙනුකරුවන් සමගද සම්භන්ධ වූවා.පසුගිය වසරේදී ඔබ දන්නා ආකාරයට මා ළමයින් සදහා වන සත්ව සංනිවේදන පාඨමාලාව ආරම්භ කලා.දරුවන්ට ඉගැන්වීම ඉතා විශාල කාර්‍ය භාරයක්.මා බලාපොරොත්තු වෙනවා දවසක දරුවන් සදහා සත්ව සංනිවේදන පාසලක් ආරම්භ කිරීමට.සමහර විට එය කැලෑවක/ වනයක අලි ඇතුන් සමග වුවද විය හැක.

ජනවාරි මස සහභාගී වූ අලි ඇතුන්ගේ හොරාවේදී ලෝක ජල ප්‍රජාව දින හතක විවේකය සහ කාලය දිගු කර ගන්නා වැඩසටහනට  සෞඛ්‍ය සම්පන්න පෘතුවියක් සදහා වූ කේත අනුග්‍රහය දැක්වීය.අලි අතුන්ගෙ හෝරාව සදහා සත්කාරකත්වය දැරූ ළමා සත්ව සංනිවේදන වැඩසටහන ඔබට මෙහිදී දැක ගත හැක.

මා මූලිකත්වය දැරූ ළමා ක්‍රියාන්විත ත්‍රිත්වය පදනම්ව ඇත්තේ සොභාදහම ඒකාබද්ද කර තිරසාර සංවර්ධන ඉලක්ක SDG වෙතයි.එය වැඩිහිටි ත්‍රිත්වය මෙන් සැලකිය හැක.මා සම කතෘ වූ පළමු කථාවේ අලින් සහ ළමයින්ගේ පසුබිම් වූ කථා ලියා ඇති අතර දැනට එම කථා නිදර්ශනය වී ඇත. 

අලියන් සහ ළමා මුහුදු කථා රචනා කිරීමේ දෙබස් අඩක් අවසන් කර ඇත.මිනිසුන් කණ්ඩායමක් ලෙස අප සතියකට වතාවක් හමුවී පැයක පමණ කාලයක් කතන්දර ලියන්නෙමු.ඉන් සමහරක් වෛද්‍ය මයියා කින්කේඩ් ගෙන් ඉගෙනගත් සත්ව සංනිවේදකයන් වන අතර අනෙක් අය එයට සහභාගී නොවූ අයයි.ලොව පුරා අලි ඇතුන් ගහණ එකතුව අපට මෙම කතන්දර ලිවීමට මහත් රුකුලක් වේ! ඔබ අප සමග සම්භන්ධ වීමට සත්ව සංනිවේදකයෙක්ම වීම අවශ්‍යම නැත.අප සියල්ලන්ම එකට එක්ව දිරිමත්ව වැඩ කිරීම අලි ඇතුන් විසින් අපට මතක් කර දෙයි -” ගිලී විනෝද වන්න, ක්‍රීඩා කරන්න,සතුටින් ඉන්න,ඒ මොහොත තුල ජීවත් වෙන්න” මෙම කථා ව්‍යාපෘතිය සමගිව සහ සොභාදහම සමග එක්ව එකට වැඩ කිරීමට  ඉගෙන ගැනීමයි,එය SDG ක්‍රියාත්මක කිරීම හා සමානයි.මෙම කථා ලොව පුරා සියළුම රාජ්‍ය නායකයන් වෙත යවනු ලබයි.මිනිසුන්ගේ ඉල්ලුමට අනුව  ඝණකම සහිත පිටකවර මුද්‍රණය කොට පොත් මිලදී ගැනීම සදහා විකල්පයක් නිර්මාණය කිරීමට අප සැලසුම් කෙරුවෙමු.

අලි ඇතුන් සමග පිරිසිදු ජලය,ගස් සිටුවීමේ ව්‍යාපෘති,මිනිස් භාරයේ ඇති අලි ඇතුන් නැවත වන ගත කිරීම,වනජීවී මංකඩ ප්‍රථිස්තාපනය කිරීමේ වැදගත් කම පිළිබද චායාරූප ඇතුලත් වාර්තාමය චිත්‍රපටියක් නිර්මාණය කිරීම සදහා මම කාලය ගත කලෙමි.මෙහිදී ඔබට මෙම ව්‍යාපෘතිය ගැන කියවිය හැකිය.

මාගේ ඊළග ගමනාන්තය කුමක්ද ?

මෙම වසන්ත සමයේ ස්පාඤ්ඤයේ පිරනීස් කදුකරයේ මිතුරියන් සමග රැදී සිටිමි.එහි රැදී සිටිමින් සංක්‍රමණ මංකඩ ගවේශණය ලිවීම සදහා වෙහෙසෙමි.ඔබට බාසිලෝනා හී සත්වෝද්‍යානයේ සත්ව සංනිවේදනය හැදෑරීමට අවශ්‍යතාවයක් ඇත්නම් වියදමකින් තොරව කරුණාකර මා සම්භන්ධ කර ගන්න.

මේ ගිම්හාන කාලයේ මිතුරියන් සමග ගත කිරීමට සූරිච් වෙත යමි.

 ශීත සෘතුවේ මෙයට තවත් සැලසුම් එකතු වේ සමහර විට ඉන්දියාව,දකුණු අප්‍රිකාව,කෙන්යාව හෝ ඊජීප්තුව විය හැක. මගේ හාම්පුතුන් වන අලි ඇතුන්  කිනම් දිශාවකට මා යොමු කරන්නේ දැයි අපි බලා සිටිමු.

මා හට,මාගේ මිතුරන් හට සහයෝගය දීමට සහ අලින් බෙරා ගැනීමේ ව්‍යාපෘති සදහා දායකත්වය  දක්වන පිරිස් නේපාලයේ  සිටීනම් මා සම්භන්ධ කර ගත හැකි මෙම තොරතුරු ඔවුන් වෙත යොමු කරන්න.

ඊවා සහ ලාමෝ

ලකී කලී

සීතා කලී සහ ජයමතී කලී

ඇනට් හැඩවේ,සත්ව සහ සොභාදහම සම්භන්ධකාරිනී- පරිත්‍යාග මෙතනින් – ලෝකයේ අන්තර් ජාල පහසුකම් සහ පරිඝණක නොමැති ප්‍රදේශ වලට් ඉගැන්වීම සදහා මෙම පරිත්‍යාග උපකාරී වේ.

දයාබර ඇනට් 

International Multispecies Methods Research Symposium: Shifting Paradigms in Human-Animal Relations

May 24-26, 2022

Hosted online by the University of Saskatchewan 

This event will be of interest to those who are seeking to more deeply understand animals, including researchers, animal care practitioners and caretakers, service animal handlers, Indigenous Peoples, conservation practitioners, educators, animal communicators and those who share their lives with animals. 

2-6hr/dayPre-viewing materials available May 15th

Early BirdAfter April 1st
Scholars$120 CAD$150 CAD
Students$25 CAD$30 CAD
Public$25 CAD$25 CAD
Indigenous Registrantsno chargeno charge

*If the fee is a barrier to participation, please contact us at multispecies.symposium@usask.ca

LINK TO REGISTER

Friends – साथीहरू – මිතුරෝ

Friend The Dog During Tihar 2021

When arriving October 16, 2021 in Kathmandu Nepal, my hosts shared one of their canine companions recently passed away and another dog in the family was not feeling well. 

When walking the residential neighborhood I have been staying in Kathmandu since coming to Nepal in 2014 I noticed the street dog population had diminished from dozens to only a few dogs.

It wasn’t until Friend, a dog I know in Sauraha Nepal reached out to me did I start to be curious. The evening of October 17th when in Kathmandu, Friend the dog reached out to me sharing he wasn’t feeling well. When I arrived in Sauraha on the 18th I learned from one of Friends human caretakers that he had not been acting his normal self. I also learned  from Friends caretaker, a local woman who cares for the street dogs in Sauraha, that one of her dogs had just transitioned. With all of these incidents coming to my attention I was curious if there was a correlation. 

Tuesdays I meet with three animal and nature communicators who I have been meeting with weekly for the last two years. We talked with Friend asking him if there was a correlation in these happenings. All four of us heard the same communication from Friend.

Friend shared with us that there is a correlation with all of these dogs and to watch for the trend in canines moving forward. The trend has not started to get noticed yet by large numbers of humans but that people will start to notice here in Nepal and in other parts of the world.

Friend shared there is a combination of causes compounded together and that it is hitting the canine population hard but it will start to be noticeable in other species, even humans. The causes are environmental, parasitic, nutrition, inflammation. 

I asked Friend what he physically felt like, he replied, “Feels like a spare tire waiting me down, I feel lethargic, gassy, it’s from water.”

Friends message to us was to share this message with other humans and to be mindful of waste.

We also talked with a elephant I know asking her if there was any correlation to her illness. When I arrived in Sauraha human friends told me she had been very sick. The elephant said she had a different type of parasite but that the correlation is the same and that climate change-waste-trash-sanitation-chemicals-plastics are affecting the water and the soil in Sauraha and all over the world and that we need to watch our neighborhoods, villages, and cities for waste and help to clean up. 

The elephant shared that animals would benefit from antiparasitics and would like to bring to the attention of her community that the animals here in Sauraha, would benefit from additional antiparasitics. She asked, “If humans can get them, why can’t we?” She also shared that inflammation is key and that she and in fact we humans would benefit from more fruit enzymes, lots more fruit enzymes. The elephant would like this information to be widely shared.

Hiking with Friend, Pepsi, and Another Community Dog In 2020 – Pepsi Transitioned December 2021

अक्टोबर १६ , २०२१  काठमाण्डौ नेपाल आइपुग्दा मेरा होस्टहरूले मलाई साझा गरे कि उनीहरूको एउटा कुकुर भर्खरै बित्यो र परिवारको अर्को कुकुरको अवस्था ठिक छैन।

सन् २०१४ मा नेपाल आएदेखि काठमाडौंमा बस्दा त्यहाँ को गल्लि हिँड्दा मैले सडकी कुकुरको संख्या दर्जनौंबाट घटेर केही कुकुरमा मात्र पुगेको देखेँ।

सौराहा नेपालमा चिनेको एउटा फ़्रिण्ड नामको कुकुर मसम्म पुगेपछि मलाई जिज्ञासा हुन थाल्यो । १७ गतेको साँझ काठमाडौंमा हुँदा फ़्रिण्डले मलाई आफूलाई सन्चो नभएको कुरा सुनायो । १८ गते सौराहा पुग्दा फ़्रिण्डको एकजना हेरचाह गर्ने व्यक्तिबाट फ़्रिण्डले सामान्य व्यवहार नगरेको थाहा पाए । सौराहाको सडकी कुकुरहरूको हेरचाह गर्ने एक स्थानीय महिलाको एउटा कुकुर भर्खरै बितेको खबर फ़्रिण्डको केयरटेकरबाट थाहा पाएँ। यी सबै घटनाहरू मेरो ध्यानमा आउँदा सबै घटनाहरु सहसंबंध छन् कि भन्ने मलाई जिज्ञासा हुन थाल्यो।

मङ्गलबारको दिन  विगत दुई वर्षदेखि साप्ताहिक भेट गरिरहेको मेरो तीन संचारकर्मीहरु साथीहरुसंग मैले भेटें। हामीले फ़्रिण्डसँग यी घटनाहरूमा कुनै सहसंबंध छ कि भनेर सोध्यौंम । हामी चारैजनाले फ़्रिण्डबाट एउटै उत्तर पायौ।  

 ले यी सबै कुकुरहरू सहसंबंधित रहेको र कुकुरहरू अगाडि बढ्ने प्रवृत्ति हेर्ने हो भने यो कुरा अझै ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरूले थाहा पाउन थालेको छैन तर यहाँ नेपाल र संसारका अन्य केहि भागहरूमा मानिसहरूले थाहा पाउन थालेको कुरा साझा गर्यो।

फ़्रिण्डले साझा गर्यो कि त्यहाँ कारणहरूको संयोजन एकसाथ मिश्रित छ र यसले कुकुरहरूको जनसंख्यालाई कडा प्रहार गरिरहेको छ तर यो अन्य प्रजाति  मानिसहरूमा पनि देखिन थालेको छ। कारणहरू वातावरणीय, परजीवी, पोषण, सूजन हुन्।

फ़्रिण्डलाई शारीरिक रूपमा कस्तो महसुस भैरहेको छ भनेर मैले सोद्ध्दा उसले जवाफ दियो, “खाली टायर ले मलाई पर्खिरहेको जस्तो लाग्छ, मलाई सुस्त र ग्यास भएको महसुस हुन्छ, यो पानीबाट आएको हो।”

फ़्रिण्डले यो सन्देश अन्य मानिसहरूसँग साझा गर्न र फोहोरको बारेमा सचेत रहन साझा गर्यो।

हामीले चिनेको हात्तीसँग पनि उनको रोगसँग कुनै सम्बन्ध छ कि भनेर सोध्यौं। जब म सौराहा पुगेँ, मानव साथीहरूले मलाई उनी धेरै बिरामी भएको बताए। हात्तीले आफूमा फरक किसिमको परजीवी ले सताएको बताइन् तर सम्बन्ध एउटै हो र त्यो जलवायु परिवर्तन/फोहोर-मैला–सरसफाइ–केमिकल–प्लास्टिकले सौराहालगायत विश्वभरका पानी र माटोमा असर गरिरहेको छ र हामीले त्यसलाई नियन्त्रण गर्न आवश्यक छ । हाम्रो छिमेक, गाउँ र शहरहरू फोहोर देखेमा सफा गर्न मद्दत गर्नुहोस्।

हात्तीले परजीवी विरोधी औषधिबाट जनावरहरूलाई फाइदा हुने बताइन् र सौराहाका जनावरहरूले थप परजीवी विरोधी औषधिबाट फाइदा लिन सक्ने उनको समुदायको ध्यानाकर्षण गराउन चाहन्छिन्। उनले सोधिन्, “यदि मानिसहरूले पाउन सक्छन् भने हामी किन सक्दैनौं?” उनले यो पनि साझा गरे कि सूजन यो समस्याको कुञ्जी हो र उनी र वास्तवमा हामी मानिसहरूले धेरै फल इन्जाइमहरूबाट लाभ उठाउन सक्छौं। हात्ती यो जानकारी व्यापक रूपमा साझा गर्न चाहन्छ।

2021 වසරේ ඔක්තෝබර් 16 දින නේපාලයේ කත්මන්දු නුවරට පැමිණීමත් සමග මාගේ සත්කාරකවරයාගේ සුනඛයෙකු ඉතා මෑතකදී මිය ගොස් සිටි අතර පවුලේ අනෙක් සුනඛයා එතරම් හොද යහපත් ශරීර සෞඛ්‍යයකින් යුක්ත නොවීය.

වසර 2014 දී නේපාලයේ කත්මන්දු නුවරට පැමිනීමෙන් පසු අහල පහල ඇවිදිමින් සිටි දුසිම් ගනන් සුනඛ ගහනය අඩු වී ඇති බව නිරීක්ෂනය විය.

නේපාලයේ සෞරහා නගරයේ මිතුරෙකු ලෙස සිටි සුනඛයෙකු මා වෙත ලගා වූ පසු ඒ ගැන මට කුතුහලයක් ඇති විය.කත්මන්දු නුවරදී 17 වන දින හවස් කාලයේදී මා වෙත පැමිනි සුනඛයා එතරම් හොද සෞඛ්‍ය තත්වයක නොසිටි බව මා හට පසක් විය.එම සුනඛ මිතුරාගේ රැක බලා ගන්නා දහ අටවන දින මා හට පැවසුවේ  උගේ සාමන්‍ය හැසිරීම් රටාව ටික දිනක පටන් නොදුටු බවයි.සෞරහා වෙත පැම්ණීමෙන් පසු එම රැක බලා ගන්නාගෙන් තව දුරටත් මා හට දැනගැනීමට ලැබුනේ එම ප්‍රදේශයම ජීවත් වන කාන්තාවක් රැක බලා ගත්  වීදි සුනඛයිනගෙන් එක් සුන්ඛයෙකු වෙනස් වී ඇති බවයි. මාගේ අවධානයට යොමු වූ  මේ සියළුම සිදුවීම් තුල සහසම්භන්දතාවයක් ඇති දැයි යන කුතුහලය මා හට ඇති විය. 

පසුගිය වසර දෙක තුලදී සතිපතා සෑම අගහරුවදා දිනකම හමුවූ සංනිවේදකයින් තිදෙනකු මා හට  මුණ ගැසුනි.අප සුනඛ මිතුරා සමග කල කථා බහේදී  මෙම සිදුවීම් අතර සහ සම්භන්දයක් තිබේදැයි ඇසූවෙමු.අප හතරදෙනාටම එම සුනඛ මිතුරාගෙන් පිළිතුරු ලෙස  ලැබුනේ එකම පණිවිඩයයි.

සුනඛ මිතුරා අප සමග සදහන් කලේ  මේ සියළුම සුනඛයින් සමග සහසම්භන්දයක් ඇතිබවත් සුනඛයින් ඉදිරියට යාමේ ප්‍රවණතාවය නිරීක්ෂනය කිරීමට සහ මෙය තවමත් විශාල ලෙස මිනිසුන්ගේ අවධානයට  ලක් නොවූ නමුත් නේපාල වැසියන් සහ ලෝකයේ වෙනත් ප්‍රදේශ වල මිනිසුන්  මෙය  වටහා ගැනීම ඉක්මනින්  ආරම්භ කරන බවත් අප හට පැවසීය.

මෙයට හේතු ලෙස පාරිසරික,පරපෝෂිත,පෝෂණය ආම්ලිකතාවය ඉතා බරපතල   තත්වයන් වන අතර එම හේතූන් සුනඛ ගහණයටද දැඩි ලෙස බලපාන බවත් අනෙකුත් විශේෂයන් සහ මිනිසුන් තුල පවා එය දර්ශනය වීමට පටන් ගන්නා බවත් සුනඛ මිතුරා  තවදුරටත් පැවසීය.

මා ඔහුගෙන් ශාරීරිකව හැගෙන්නේ කුමක්දැයි විමසූවිට ඔහුගේ පිළිතුර වූයේ ” අමතර මහන්සියක්,උදාසීන බවක් සහ පීඩනයක් දැනෙන අතර එය ජලය නිසා ඇති වන තත්වයන්  බවයි” .

මිතුරන්ගෙන් ලද පණිවිඩය වූයේ මෙම පුවත අනෙක්  මිනිසුන්ද දැනුවත් කොට අපද්‍රව්‍ය අවම කිරීම පිළිබදව සැලකිලිමත්  වන ලෙසයි.

මා සෞරහා වෙත පැමිනීමෙන් අනතුරුව අප දන්නා අලියෙකු සමගද කථා කොට ඔහුගේ අසනීපයට මෙය සම්භන්ද යන්න සාකච්චා කලා.එහිදී මිනිසුන් පැවසූයේ ඇය ඉතා අසාධ්‍යව ඇති බවයි.අලියා පවසා සිටියේ ඇයට වෙනස් ආකාරයේ පරපෝෂිතයෙකු සිටින නමුත් සහ සම්භන්ධතාවය එක හා සමාන අතර දේශගුණික විපර්‍යාස /අපද්‍රව්‍ය – කුණු – සනීපාරක්ෂාව – රසායනික – ප්ලාස්ටික් සෞරහා වලත් ලොවපුරාමත්  ජලයට සහ පසට බලපාන බවත් අපද්‍රව්‍ය සදහා අපගේ අසල්වැසි ප්‍රදේශ,ගම්  සහ නගර පිරිසිදු කිරීමට හැකිතාක උදව් කරනා ලෙසත්‍ ය.

ප්‍රතිපරපෝෂිත නාශකවලින් සතුන් හට ප්‍රථිලාභ ලබෙන බව අලියා පවසූ අතර සෞරහා හී සිටින සතුන් හට අතිරේක පරපෝෂිත නාශකවලින් ප්‍රතිලාභ ලැබෙන බවට තම ප්‍රජාවගේ අවධානය යොමු කිරීමට ද එකග විය.ඇය විමසා සිටියේ “මිනිසුන්  හට එය ලබා ගත හැකි නම් අපට බැරි ඇයි?” ආම්ලික තාවය ප්‍රධාන බවත් නිසැකවම මිනිසුන් වන අපට පළතුරු  එන්සයිම වලින් ප්‍රතිලාභ ලැබෙන බවත් ඇය පැවසුවාය.මෙම තොරතුරු පුලුල් ලෙස බෙදා හැරීමට  අලියා ඉතා කැමැත්තෙන් පසු වේ.

UNITY – एकता – සමගිය

Animal communication colleagues and I hear from the animals that they have faith in humans to overcome the climate crisis – They share that we must learn to work together with all beings, including nature, reminding us that we are nature. “One day soon all humans will realize their natural ability to have conscious dialog with all beings.” 

This wisdom can leave us humans questioning our relationships with humans who think differently than we do. The animals encourage us to start by finding one common bond with another. That one place for me is my love for elephants – I’ll start there. We could also find common ground in humans’ love for whales, or birds, or dogs, or trees, or mountains, or oceans, or even pizza!

When things seem overwhelming we can follow this advice from our elephant friends. “Walk at our pace, take one step forward and when you turn around you will see how far you’ve gone.”

More loving advice from Mosha the elephant in Thailand who lost her leg from a land mine and fitted with a prosthetic leg – Elephant Hour October 29, 2021 7:45 PM Nepal.

“Be calm, precious ones – You don’t  need to do all today, next week, or next year – Time is an illusion – Precious ones – Remember this – Rejoice in each other’s company while you are working together – There lies the answer in unity – I love you.”


पशु सञ्चारका सहकर्मीहरू र मैले जनावरहरूबाट सुनेको छु कि उनीहरूले जलवायु संकटलाई जित्नका लागि मानिसहरूमा विश्वास गरेका छन् – उनीहरूले साझा गर्छन् कि हामीले प्रकृति लगायत सबै प्राणीहरूसँग मिलेर काम गर्न सिक्नुपर्छ, हामीलाई सम्झाउँदै हामी प्रकृति हौं। एक दिन चाँडै सबै मानिसहरूले सबै प्राणीहरूसँग सचेत संवाद गर्ने आफ्नो प्राकृतिक क्षमता महसुस गर्नेछन्।

यो ज्ञानले हामी मानिसहरूलाई हामी भन्दा फरक सोच्ने मानिसहरूसँगको हाम्रो सम्बन्धमा प्रश्न गर्न छोड्न सक्छ। जनावरहरूले हामीलाई अर्कोसँग एउटा साझा बन्धन खोजेर सुरु गर्न प्रोत्साहन दिन्छ – सुरु गर्नको लागि कस्तो राम्रो ठाउँ। मेरो लागि त्यो एउटा ठाउँ हात्तीहरूको लागि मेरो माया हो – म त्यहाँ सुरु गर्नेछु। हामी ह्वेल, वा चरा, वा कुकुर, वा रूखहरू, वा पहाडहरू, वा पिज्जालाई पनि मानिसहरूको प्रेममा साझा आधार पाउन सक्छौं!

जब चीजहरू भारी देखिन्छ हामी हाम्रा हात्ती साथीहरूबाट यो सल्लाह पालन गर्न सक्छौं। “हाम्रो गतिमा हिड्नुहोस्, एक कदम अगाडि बढ्नुहोस् र जब तपाईं घुमिसके पछि फर्केर हेर्दा देख्नुहुनेछ कि तपाईं कति टाढा पुग्नुभयो भनेर।”

बारुदी खानीबाट आफ्नो खुट्टा गुमाएका र कृत्रिम खुट्टा लगाएको थाइल्याण्डको हात्ती मोशाबाट थप मायालु सल्लाह – हात्तिको समय अक्टोबर २९ , २०२१  ७ :४५  पी एम  नेपाल। “शान्त हुनुहोस्, बहुमूल्य व्यक्तिहरू – तपाईंले आज, अर्को हप्ता, वा अर्को वर्ष सबै गर्न आवश्यक छैन – समय एक भ्रम हो – बहुमूल्य छ – यो याद राख्नुहोस् – तपाईं सँगै काम गर्दा एक अर्काको कम्पनीमा रमाउनुहोस् – त्यहाँ जवाफ छ एकतामा – म तिमीलाई माया गर्छु।”

මා සමග  සත්ව සංනිවේදනයේ යෙදෙන  සගයින් සහ මා හට එම සතුන් පැවසුයේ  දේශගුණ අර්බුදය විසදීම සදහා මිනිසුන් ක්‍රියාකරනු ඇතැයි ඔවුන් විශ්වාස කරන බවයි. සොභාදහම යනු අප සියළු දෙනා බව සිහි තබා ගත යුතු අතර නුදුරු දිනකදීම සියළු මිනිසුන් ඔවුන්ගේ සොභාවික හැකියාවන් සදහා සියළු ජීවීන් සමග එක්ව බුද්ධිමත් කථා බහක නිරත වීමේ හැකියාව  පිළිබදව වටහා  ගනු ඇත.

මෙම හැකියාව නිසා යම් දිනක මිනිසුන් විසින් අප සහ මිනිසුන් අතර ඇති සම්භන්ධතාවය පිළිබදව ප්‍රශ්න කරනු ඇත.තවත් කෙනෙකු සමග පොදු බැදීමක් ඇති කරගැනීම සදහා සතුන් අපව උනන්දු කරවයි.එය ආරම්භයට හොද ස්ථානයක් – මා අලි අතුන් හට ආදරය කිරීම  තවත් ස්ථානයක් – මා එතනින් ආරම්භ කරන්නම්.පොදුවේ ගත් කල මිනිසුන්ගේ ආදරය තල්මසුන්,කුරුල්ලන්,බල්ලන්,ගහකොළ ,කදුවලට හෝ පීසා එකක් සමග  උවද තිබිය හැක!

අති මහත් වූ දේවල් සිදුවන විට අලි මිතුරන් විසින් අප හට දුන් අවවාද පිළිපැදිය හැක.” අපේ වේගයෙන් ඇවිදින්න,පියවරක් ඉදිරියට ගන්න,ඔබ හැරී බලන විට ඔබ කොපමන දුරක් ගොස් සිටීද යන්න ඔබට පෙනේවි”

බිම් බෝම්බයකින් සිය පාදය අහිමි වූ කෘතීම කකුලක් සහිත තායිලන්තයේ මෝශා නම් අලියාගෙන් දයාබර උපදෙසක් – ඇත් හෝරාව 2021 ඔක්තෝබර් 29 වන දින රාත්‍රී 7.45 නේපාලය.

” වටිනා මිනිසුනි, සංසුන් වන්න – සියළුම දේවල් අදම හෝ, ලබන සතියේ හෝ ලබන වසරේ කල යුතු නැහැ- කාලය මිථ්‍යාවක් – මෙය මතක තබා ගන්න – ඔබගේ ආයතනයේ වැඩ කරන අන් අය සමග වැඩ කරන අතරේ ප්‍රීති වන්න – එකමුතුකම තුල පිළිතුරු ඇත – මම ඔබට ආදරෙයි.”

Migration Corridor Expedition – माइग्रेसन करिडोरको अभियान – සංක්‍රමණ මංකඩ ගවේෂණය 

One of the first conscious communications I received from the elephants as a collective in 2018 is the importance of restoring migratory corridors worldwide – On the land, in the sea, and in the air.

I’ve shared this message through the years with friends and colleagues while collecting data about migration conflict with humans. The African Elephant News and Asian Elephant News has a vast collection of articles on the subject.

The elephants have inspired a United Nations Common Cluster Group to write a children’s adventure trilogy on the subject of migration corridors along with introducing children to the United Nations Sustainability Goals

In January of this year the elephants reached out encouraging me to lead an expedition of sorts, a trek in an original migration corridor from Chitwan National Park to Bardiya National Park in Nepal – Teaching animal communication to humans we encounter along the way, while photo documenting this journey. 

Eager to participate, I formulated questions for the elephants on retracing the original migration route. The elephants shared some information about the project while promising the plan will start to formulate when I’m physically in Nepal. The elephants asked if I would be open to exploring this subject beyond Bardiya National Park. 

Although I don’t know all of the details regarding this documentary, I trust the elephants and their process. What I do know is this journey is not all about me – This journey is about bringing humans together to achieve something great together.

“There are many lessons for everyone involved, this won’t only be about the migration corridors – This will open many doors of learning.”  Elephant Collective, January 2021

Photo Credit – Mother Rhino with Baby, Chitwan National Park – Adobe Stock Photos

मैले २०१८ मा सामूहिक रूपमा हात्तीहरूबाट प्राप्त गरेको पहिलो सचेत सञ्चारहरू मध्ये एउटा भनेको संसारभरका प्रवासी कोरिडोरहरू पुनर्स्थापना गर्ने महत्त्व हो – जमिनमा, समुद्रमा र हावामा।

मैले यो सन्देश वर्षौंदेखि मेरा साथीहरू र सहकर्मीहरूसँग साझा गरेको छु र मानिसहरूसँग बसाइँ सराइ द्वन्द्वको बारेमा डाटा सङ्कलन गर्दैछु। अफ्रिकी हात्ती र एशियाली हात्तीहरुको समाचारमा यस विषयमा लेखहरूको विशाल संग्रह छ।

हात्तीहरूले संयुक्त राष्ट्र संघको साझा क्लस्टर समूहलाई आप्रवासन कोरिडोरको विषयमा बालबालिकाको साहसिक त्रयी लेख्न र बच्चाहरूलाई संयुक्त राष्ट्र संघको दिगोपन लक्ष्यहरू परिचय गराउन प्रेरित गरेका छन्।

यस वर्षको जनवरीमा हात्तीहरूले मलाई चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जबाट नेपालको बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जसम्मको मूल बसाइसराइमा भएको करिडोरमा पदयात्राको नेतृत्व गर्न – बाटोमा हामीले भेट्ने मानिसहरूलाई पशु सञ्चार सिकाउँदै, फोटो दस्तावेजीकरण गर्दा यो यात्रा सुचारु गर्ने प्रोत्साहन गरे।  

सहभागी हुन उत्सुक, मैले हात्तीहरूको लागि मूल माइग्रेसन रूट रिट्रेसिङमा प्रश्नहरू तयार गरेको छु । म भौतिक रुपमा नेपाल आएपछि योजना बन्न थाल्ने वाचा गर्दै हात्तीले आयोजनाको केही जानकारी बाँडे । हात्तीले बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जभन्दा बाहिर यो विषयको खोजी गर्न तयार छु कि भनेर पनि सोधे ।

यद्यपि मलाई यस वृत्तचित्रको बारेमा सबै विवरणहरू थाहा नभए पनि, म हात्तीहरू र तिनीहरूको प्रक्रियामा विश्वास गर्छु। मलाई के थाहा छ यो यात्रा मेरो बारेमा होइन – यो यात्रा मानवलाई एकसाथ ठूलो कुरा हासिल गर्न सँगै ल्याउने बारे हो।

“त्यहाँ संलग्न सबैका लागि धेरै पाठहरू छन्, यो केवल प्रवास कोरिडोरको बारेमा मात्र होइन – यसले सिक्ने धेरै ढोकाहरू खोल्नेछ।” एलिफन्ट कलेक्टिभ, जनवरी २०२१

तस्बिर क्रेडिट – आमा गैडा र छावा, चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज – एडोब स्टक फोटोहरू  



සාමූහිකව ගත් කල වසර 2018 දී  අලි ඇතුන්ගෙන් මා හට ලැබුනු පළමු බුද්ධිමත් සංනිවේදනයේදී ඔවුන් සදහන් කලේ  නම් ලොව පුරා ගොඩබිමේ,මහ සාගරයේ සහ ගුවනේ සංක්‍රමණික මංකඩවල් නැවත නගා සිටුවීමේ අවශ්‍යතාවයක් පවතින බවයි – 

මම මේ පණිවිඩය වසර ගණනාවක් තිස්සේ මාගේ මිතුරන් හට, සමකාලීණයන් හට බෙදා හැරියේ මිනිසුන් සමග ඇතිවන සංක්‍රමණික ගැටුම් වල දත්තද එක් රැස් කරගන්නා අතර තුරයි.අප්‍රිකානු අලි පුවත් සහ ආසියානු අලි පුවත් මෙම මාතෘකාව සම්භන්දයෙන් එකතු වන ලිපි විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇත.

අලි ඇතුන්, එක්සත් ජාතීන්ගේ පොදු පොකුරු කණ්ඩායම සංක්‍රමණික මංකඩ  යන තේමාව යටතේ ළමා වික්‍රමාන්විත පොත් ත්‍රිත්වයක් ලිවීමට උනන්දු කර එක්සත් ජාතීන්ගේ තිරසාර ඉලක්ක වෙත ඔවුන්ව හදුන්වා දීමට උපදෙස් දී ඇත.

මෙම වසරේ ජනවාරි මාසයේදී  අලි ඇතුන් මා වෙත පැමින මා දිරිමත් කලේ නේපාලයේ චිත්වාන් ජාතික උද්‍යානයේ සිට බාර්දියා ජාතික උද්‍යානය දක්වා ඇති ස්වාභාවික සංක්‍රමණික මංකඩ තරණය සදහා නායකත්වය ගෙන කටයුතු කරන ලෙස යි – මෙම ගමනේ චායාරූප ලේඛනගත කරන අතරේදී මිනිසුන් හට සත්ව සංනිවේදනය ඉගැන්වීමටද ඔවුන් ඉල්ලීමක්  කලා.

මුල් සංක්‍රමණික මාවත් නැවත සොයාගැනීමට අලි ඇතුන් වෙනුවෙන් මා ප්‍රශ්ණ මාලාවක් සකස් කලේ එයට සහභාගීවීමට මා තුල පැවති ඉමහත්  කැමැත්ත නිසාමයි. අලි ඇතුන් මෙම ව්‍යාපෘතිය සම්භන්දයෙන්  සමහර තොරතුරු මා සමග බෙදාගත් අතර මා නේපාලය ට පැමිණි විට මෙම ව්‍යාපෘතිය ක්‍රමානුකූලව වනු ඇති බවට  පොරොන්දු විය.මෙම විෂය බාර්දියා ජාතික උද්‍යානය ඉක්මවා යමින් ගවේෂණ කටයුතු වල නිරත වන ලෙසද  මාගෙන් ඉල්ලා සිටින ලදී.

මේ වාර්ථාව පිළිබද සියළුම තොරතුරු මා නොදන්නා නමුත් අලි ඇතුන් සහ ඔවුන්ගේ ක්‍රියාවලිය ගැන විශ්වාසය තබමි.මා දන්නා එකම කාරණාව නම් මේ ගමන හුදෙක් මා පිළිබදව නොවේ – මෙම ගමන මිනිසුන් එක් රැස් කොට යම් විශිෂ්ට දෙයක්  ගොඩ නැගීම ඒකායන බලාපොරොත්තුවයි.

“මෙයට සම්භන්ද සියළු දෙනාට පාඩම් බොහෝමයක් ඉගෙන ගැනීමට ඇත,මෙය සංක්‍රමණ මංකඩ ගැන විතරක්ම නොවිය යුතුයි – මෙයින් ඉගෙනගැනීමේ දොරටු බොහෝමයක් විවර වේවි”  අලි ඇත් සාමූහිකත්වය, ජනවාරි 2021

ඡායාරූප දායකත්වය – රයිනො මව සමග පැටවා, චිත්වාන් ජාතික උද්‍යානය






It’s All About Love – यो सबै मायाको बारेमा हो। – මේ සියල්ල සෙනෙහස තුලයි

This fall I will be leaving the United States to travel the world teaching telepathic Animal and Nature Communication – My passion is teaching communities who lack Wi-Fi/computer access.

I’ve been teaching adults for a while now – This year I started teaching children. I’m excited to teach on a global level to everyone who wants to learn consciously, this ability we all have within us.

We will need your help. The elephants asked me to start being more active on Instagram while traveling. Please consider following us @animalandnatureconnect sharing our work and blog stories.

Thank you for the support – Love Annette


यो शिशिरमा, टेलिपाथिक पशु र प्रकृति संचारको बारे शिक्षा दिन म संयुक्त राज्य अमेरिका छोडेर संसार घुम्न जादै छु- मेरो लक्ष्य भनेको वाइफाइ / कम्प्युटर नभएको समुदायहरूलाई सिकाउनु हो।

म अहिले केहि समयको लागि वयस्कहरूलाई शिक्षा दिइरहेको थिए भने यस बर्ष मैले बच्चाहरूलाई सिकाउन शुरू गरें। म विश्वव्यापी स्तरमा  जो सचेतपूर्वक जान्न चाहान्छन् त्यी सबैलाई सिकाउन उत्साहित छु, जुन क्षमता हामी सबैमा छ।

हामीलाई तपाईंको सहयोग चाहिन्छ। हात्तीहरूले मलाई यात्राको बखत इन्स्टाग्राममा बढी सक्रिय हुनको लागि आग्रह गरेका छन्। कृपया हामीलाई सो पृष्ठ @animalandnatureconnect मा अनुसरण गर्नुहोस् अनि हाम्रो काम र ब्लग कथाहरू बारे विचार साझा गर्दिनुहुन अनुरोध गर्दछम।

हजुर हरुको समर्थनको लागि धन्यवाद।
हजुरको एनेट 


වන සත්වයින් සහ සොභාදහම පිලිබදව සංනිවේදනය ටෙලිපති හෙවත් එකිනෙකා තුල සිත් කියවීමේ හැකියාව ලොව පුරා දැනුම ලෙස ලබා දීම වෙනුවෙන් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයෙන් මාගේ සමු ගැනීම සිදු වේ – මාගේ අරමුණ පරිඝනක සහ අන්තර්ජාල පහසුකම් පරිශීලනය කිරීමට අවස්ථා නොමැති ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ප්‍රජාවට දැනුම ලබා දීමයි.

මා කලක සිට වැඩිහිටියන් සදහා දැනුම ලබා දීමේ කටයුතුවල නියලෙමින් සිටිනවා – මෙම වසරතුල දරුවන් සදහා දැනුම ලබා දීම ආරම්භ කරනවා.ගෝලීය සීමා මත අපගේ සහජ හැකියාව අප තුලම පවතින අතර ඒ පිළිබදව දැනුවත් වීමට අවශ්‍ය අය හට දැනුම ලබා දීමට මා උනන්දු වූවා.

අපට ඔබගේ සහයෝගය අවශ්‍යයි.වනඇතුන් මාගෙන් ඉල්ලාසිටියා ඉන්ස්ටග්‍රෑම් මගින් වඩාත් ක්‍රියාශීලි ලෙස මාගේ සංචාරය තුලම ආරම්භ කරන ලෙස.ඒ අනුව ක්‍රියා කිරීම ගැන සලකා බලා අප හා @animalandnatureconnect ඔස්සේ අපගේ ක්‍රියාකාරකම් සහ සුවිශේෂී වාර්තා බෙදාහරිමින් සම්බන්ද වීමට කාරුණික වන්න.

ඔබගේ සහයෝගයට ස්තුතියි – දයාබර ඇනට්

Pandemic Adopted Animals – महामारीमा ग्रहण गरिएको पशुहरु – කොරෝනා වසංගතයෙන් පීඩා විදිනා සතුන්

You may have read articles of humans adopting animal companions during the Coronavirus Pandemic. You may know of a friend that adopted or you may have welcomed an animal into your home. The adoptions made sense since we humans were forced to slow down, being confined to our homes. Humans stuck at home animals stuck in shelters, a perfect match!

After being confined in our homes for over a year we are seeing humans in parts of the world starting to move around outside our homes. If you love to travel, visit friends or family which requires you to travel, here are some tips to make for a happier animal companion if the animal is not able to travel with you.

I encourage all humans to share with their animal companions where they are going and when they are planning to return, even if the travel is going to the grocery store – Just like you would communicate with a human you are living with when you leave the house to run an errand. For pandemic adopted companions they may have experienced you home twenty four hours a day seven days a week, you may have been getting your groceries or prepared food delivered to your home.

Think of communicating with your animal companions like talking with a human on a mobile. Say something like this to your animal companion in your head – I’m heading to the store to get groceries, I’ll be back in an hour. If the errand is taking you longer than you imagined, share this with your animal companion by thinking about them sharing you are running later than you thought, sharing your new estimated time of arrival – Just as you would a human in the household.

For your pandemic adopted companions start out by being gone from the home for short amounts of time, working up to longer periods of time. Share with your animal companions where you are going and when you plan to return. You can even share with your animal companions how your outing is going. Our animal companions love us so much and want us humans to be happy – They also want you to recognize your ability to have conscious conversations with them. It’s all about love.

Photo Credit: Annette Hadaway, August 2019


तपाईले कोरोनाभाइरस महामारीको समयमा धेरै मानवले पशुहरु ग्रहण गरेको लेखहरु पढ्नु भएको हुन सक्छ। कि त तपाईले चिनेको कुनै साथीले अथवा तपाई आफैले ग्रहण गरेर घरमा जनावरलाई स्वागत गरेको हुन सक्छ। हुन पनि सो ग्रहण गरेको कुरा जायजै छ किन भने हामी मानिसहरु महामारीले गर्दा घरहमा सीमित भएकोले, सुस्त बन्न बाध्य भएको थियौ। घरका मान्छेहरू अड्किने र जनावरहरू चाही आश्रयहरूमा अड्कि रहेछन, कति सुहाउदो जोडी!

एक बर्ष भन्दा बढी घरमा अड्किएर बसिसके पछि, संसारका केही भागमा मानिसहरू फेरी घर बाहिर घुम्न थालेको देखिरहेका छौं। यदि तपाई यात्रा गर्न मन पराउनुहुन्छ, साथीहरू वा परिवारलाई भ्रमण गर्नुहोस् जसको लागि तपाईंले यात्रा गर्नु आवश्यक छ, यदि पशु तपाईंसँग यात्रा गर्न सक्षम छैन भने पशु साथीको बनाउनको लागि केहि सुझावहरू यस लेख दिन गैरहेको छु ।

जसरी तपाई घर छोड्दा आफुसँग बस्ने व्यक्तिलाई भनेर बाहिर जानु हुन्छ त्यसरे नै तपाइँहरुको पशु साथीहरूसँग कुराकानी गर्नुहोस र बाहिर कतै जादै हुनुन्छ भने(चाहे त्यो किराना पसल नै किन नहोस)- काहा जादै र कति बेला सम्म फर्किने भनेर सबै भन्नु हुन म प्रोत्साहन गर्दछु।  महामारीको बेला तपैला ग्रहण गर्नु भएको पशुहरुले तपाईलाई दिनको चौबीसै घण्टा हप्ताको सात दिनको अनुभव गरेको हुनसक्छ, यहाँ सम्म कि तपाईको किराना को सरसामग्री देखि लिएर रेडिमेड खाना धारी घरमै डेलिभर गरिएको होला।

तपाईले आफ्नो साथी जनावरहरूसँग कुराकानी गर्नु भनेको मोबाईलमा मानवसँग कुरा गर्ने जस्तो हो। “म किराना पसलमा समानहरू लिन जाँदैछु, म एक घण्टामा फिर्ता आउनेछु”, यस्तै केही तपाईले मस्तिष्कमा आफ्नो साथीलाई  भन्नुहोस्। यदि कामहरूले गर्दा सोचेको भन्दा लामो समय लिरहेको छ र घर ढिलो पुग्नु हुने छ भने, मानिसलाई झैँ तपाईको जनावरलाई पनि सो नया सूचना दिन फेरी आफ्नो मस्तिष्कमा सोच्नु होस।  

तपाईले महामारीको समयमा ग्रहण गरेको पशुले पक्कै पनि छोटो समयको लागि तपाई बाहिर गको देखि अब लामो समय सम्म गको पनि देख्ने छ। तपाई कहाँ गैरहनु भएको र कति बेला फर्कनु लग्नु भएको कुरा सबै आफुला ग्रहण गरेको पशुलाई साझा गर्नु होस। यहाँ सम्म कि तपाईको दिन कस्तो गैरहेको छ भनेर नि जानकारी दिन सक्नु हुनेछ। हाम्रो पशु साथीहरूले हामीलाई धेरै प्रेम गर्दछन् र हामी मानवहरू खुशी भएको देख्न चाहन्छन् – तपाई उनीहरूसँग सचेत कुराकानी गर्ने क्षमतालाई पनि चिनोस भन्ने तिनीहरु चाहन्छन्। यो सबै प्रेम हो।

කොරෝනා වසංගතය ව්‍යාප්ත වන අතරතුර මිනිසුන් සතුන් ඇසුරු කිරීමේ ලිපි ඔබ කියවා ඇත.සුරතලේට හදා වඩා ගන්නා මිතුරන් ගැනද ඔබ අසා ඇත.එසේ නොමැතිනම් එවන් සතෙකු ඔබ නිවසට හෝ රැගෙන එන්නට ඇත.අප නිවෙස් තුල හුදකලා වීමත් සතුන් ඇති කිරීමට හේතු සාධක විය.මිනිසුන් නිවෙස් වලට හිරවීමත් සතුන් කැලෑ තුල නිදහස් වීමත් අපූරු ගැලපුමක් විය.

වසරකට එහා ගිය කාලයක් නිවෙස් වලට සිරවී සිට ලෝකයේ මිනිසුන් විවිධ ප්‍රදේශ වලට සංක්‍රමණයවීම ආරම්භ විය.එවන් සංචාරයන් සදහා නිරත වන ඔබ සතු සුරතල් සතුන් හට වන අපහසුතා මග අරවා ගැනීමට ඔවුන් සතුටින් තබා ගන්නා සහකරුවකු ලබා ගැනීමට උපදෙස්  කීපයක්ද මෙහි සදහන් කිරීමට කැමතියි.ඔබ ඉතා කෙටි කාලයකට නිවසින් බැහැරව යන අවස්ථාවක පවා සුරතල් සතුන් රැක බලා ගන්නා සහකරුවන්ගේ සේවය ලබා ගන්නා ලෙස ඔබ සියලු දෙනාගෙන්ම මා ඉල්ලා සිටිනවා.ඔබ නිවසින් බැහැරව යන කාලය සහ නැවත පැමිණෙන කාල සීමාව සතුන් රැක බලා ගන්නන් හා නිතරම සම්භන්ධ වෙමින් යාවත් කාලීන වීමට උනන්දු වන්න.නිතරම සතුන් සමග දොඩමලු  වීමට උත්සහ කරන්න.විශේෂයෙන්ම මෙම වසංගත කාල සීමාවේදී ඔබ නිවසටම මුලු සතියම සහ පැය 24 ම සිර වී පිසූ ආහාර පවා නිවසටම ගෙන්වා ගැනීමට සිදු වනු ඇත.

සජීවී සතෙකු හා ඔබ සංනිවේදනය  කර ගැනීමට නිතරම උත්සහ කරන්න.ඔබේ මනසට එන ඕනෑම සත්ව සහායක සගයෙකුට මෙසේ පවසන්න.ඔබ ලගම පිහිටි සිල්ලර බඩු කඩයට යන බවත් පැයකින් හෝ දෙකකින් නැවත පැමිණෙන බවත් ඒ වන තුරු සුරතලා ටිකක් ඇවිදීමට රැගෙන ගොස්  හොදින් රැක බලාගන්නා ලෙසත් පවසන්න.එවන් උදාර මිනිසෙකු වන්න.

මක් නිසාද යත්  ඔබේ ජීවිතයේ වැඩ කටයුතු සමග ඔබගේ සුරතලාට හිමි වන්නේ ඉතාමත්ම කෙටි කාලයකි.සතුටින් සිටීමට අපට අවැසි සේම සතුන්ටද එවන් සතුටක් අවශ්‍ය බව සිතන්න.එවිට ඔවුන්ගේ ආදරයද නොඅඩුව අප වෙත පෙරලා ලැබේ.ඉතාමත් උපක්‍රමශීලීව සතුන් සමග සංවාද පැවත්වීමෙන් ඔබේ හැකියාව දැන ගනීමට ඔවුන්ද රුචි කමක් දක්වයි.ඒ අන් කිසිවක් නිසා නොව ලොවක් වෙනස් කල හැකි ආදරය නිසාම පමණයි.

කැමරාකරණය : ඇනට් හඩවේ

අගෝස්තු 2019

Nepal Elephant Walk Sanctuary – नेपाल एलिफन्ट वाक अभयारण्य – අලි සක්මණේ නේපාල අභයභූමිය

Early December 2019 while in Sauraha Nepal I reached out to Sudha Dhakal by email. Sudha was listed as the contact person for a new elephant sanctuary I wished to visit – I read this sanctuary was to be created in Sauraha. Sudha replied to my inquiry the same day I sent it, inviting me to get together with her the next day. Sudha requested my professional advice explaining she was working on registering the sanctuary.

9:00 am December 8th, 2019 Sudha picked me up at my hotel on her motorbike which is called a scootie. She asked me if I had any commitments to attend to later in the day while explaining the sanctuary board decided Sauraha was not the right location for their sanctuary. I shared that my day was free. Sudha handed me a helmet. We were off to Golaghat.

Leaving Sauraha, then leaving Tandi Bazaar and now traveling on the main highway I realized I didn’t exactly know where Golaghat was located. Before leaving my hotel I sent a message to a friend sharing that I would be spending time with a person I didn’t know, her name and what we were doing. As an avid hiker this safety protocol is common, we often carpool with people we don’t know. Excited to be traveling on a scootie to a new place I settled my mind, looking forward to this adventure.

Between Tandi Bazaar and Bharatpur the highway travels through the jungle. This route had been taken by me many times in a taxi traveling to and from the Bharatpur airport. We often see monkeys eating trash on the side of the highway humans throw out of their car windows, we also see other forms of wildlife in the jungle along this route.

Sudha and I tried to get to know one another by talking through our helmets and road noise. I shared about a common Facebook friend whom I hadn’t physically met associated with NEWS, this friend and I shared the same birthday – Sudha shared that my Facebook friend was the group’s inspiration for the elephant sanctuary. We were in the middle of the jungle section of the highway when the scootie slowed to a stop. Sudha tried starting the scootie several times as cars and trucks sped by us. The scootie refused to start. We pushed the scootie to the far shoulder of the highway while Sudha made a call to her husband for help. While waiting for help we kept moving forward pushing the scootie as we talked and I looked for monkeys. When Sudha’s husband and a friend of his arrived, we put Sudha and her scootie in the friend’s truck. I hopped on the back of Sudha’s husband, Salim’s motorcycle.

Arriving in Bharatpur we stopped at a cousin’s restaurant to meet up with another member of the sanctuary board, their vice president who would give Sudha a ride to Golaghat. It was decided we would have lunch while waiting for this person to arrive, the group would sign documents while checking their sanctuary paperwork before taking the documents to the public office in Golaghat.

Over a Dal bhat lunch we learned more about one another while waiting for Biggyan, the third board member I was to meet that day. When Biggyan arrived I shared with the group about attending school transitioning out of real estate, into elephant foot care and animal communication work. Sudha looked at me with a smile, sharing that in Nepal attorneys are also referred to as principals. When Sudha read my Facebook profile stating I was a principal broker she assumed I was an attorney. Now I understood what Sudha meant by wanting my professional advice while the group signed their sanctuary documents. These documents were drawn up to get approval by the community for the sanctuary. Although I couldn’t advise them on the documents I offered to photograph the group signing documents. We all had a good laugh.

The public office in Golaghat is located in a rural grassy area surrounded by dirt roads, fields and homes. The group asked me to wait outside, a foreigner accompanying them would cause confusion. Sitting on a bench outside the public office with the sun shining on my face surrounded by community members I tried to understand the Nepali spoken around me when I looked up to see my group. Biggyan, Sudha, and Salim shared that their request was immediately approved. They imagined we would be there for quite some time as the office went through all of the documents. We were at the public office for less than thirty minutes. Everyone was so happy. The group asked me if I wanted to see the sanctuary land. Before I knew it we were on our motorcycles headed to Biggyans land. With the documents approved Biggyan was donating this land to the sanctuary.

Pulling up to Biggyans land I saw an old house surrounded by mustard and banana fields, in the distance was a long grove of trees. To the left of Biggyans land there is a large warehouse space, a factory that makes wool dryer balls – This made me laugh. I’ve yet to meet a Nepali with a clothes dryer. Everyone I know hangs their laundry outside to dry. As we climbed the old stairs for a better view to a second story which had no walls or roof, Biggyan told me the planting of the trees I saw in the distance was a planting project completed almost thirty years ago. These trees created a buffer zone between the township and Chitwan National Park. This project was inspired by Biggyans father. As I write this blog post I’m imagining all of the animals, insects, and plant species Biggyans fathers tree project helped to home, along with much needed carbon sequestration.

The group offered to take me to visit the buffer zone, see the trees close up and have some food at Biggyans cousins who ran a restaurant bordering the buffer zone. Riding on the back of a motorcycle on unimproved dirt roads through banana fields to the cousins house was so much fun. At the first restaurant I had shared communication with a sick elephant at the breeding center near Sauraha who asked us to bring her turmeric leaves so the mahouts could feed the juice of the turmeric leaves to her. After arriving at his cousin’s place, Biggyan shared this elephant’s request with his cousin who immediately dug up fresh turmeric from his land with leaves intact – His cousin gifted me the turmeric bundled in an old rice bag to take back with me. 

We sat talking, laughing, sharing stories and food in a secluded restaurant in eyesight of the buffer zone of trees Biggyans father had planted with the community. I shared with the group an area of community forest near Biggyans land where I had trimmed elephant feet just a few weeks before. The story was this community forest area had been built in the 1950’s with metal cage-like fencing as a place to keep tigers. No one in the group knew of this place – I explained how to get there the best way I could, sharing the community forest is by an old airport. Biggyan shared with the group that there was a rhino in the area around his cousin’s restaurant who had recently lost her baby from a tiger attack, she was mourning her loss. It would not be safe to explore the buffer zone that day.

While eating I noticed the time was 4:00 pm. I communicated to the group that I should contact my friend in Sauraha so she wouldn’t worry, my mobile didn’t have reception. We would stop at the first restaurant spot on the way back to Sauraha so I could contact my friend but first Biggyan wanted to show me where the Rapti and Narayani rivers meet, known to be the best sunset viewing spot in the region. The sunset was sublime. I arrived back at my hotel at 9:00 pm after an extraordinary day.

Some months after returning to the United States Sudha contacted me to give thanks. The community forest with the old tiger fencing near the airport had been approved to be NEWS sanctuary land – This land is much larger for the elephants. Nepal Elephant Walk Sanctuary has non profit status and is accepting donations. https://www.nepalelephantsanctuary.org/

This blog post and an upcoming project of Animal and Nature Connect is in honor of Biggyan Budhathoki who was killed in a road accident on February 3rd, 2021 at 26 years old. You were wise beyond your years, beautiful friend.

Biggyan Budhathoki
Broken down scootie.
Biggyans land with the buffer zone trees.
Signing documents.
Biggyans cousin, his wife and the turmeric.
Sunset where the Rapti and Narayani rivers meet.

डिसेम्बर २०१९ को सुरुतिर सौराहा नेपालमा छँदा, ईमेल मार्फत मैले सुधा ढकाललाई सम्पर्क गरें। सुधा नयाँ हात्ती अभयारण्यको सम्पर्क व्यक्तिको रूपमा सूचीबद्ध थिए जुन म भ्रमण गर्न चाहन्थें – मैले पढेको थिए कि यो अभयारण्य सौराहामा निर्मित हुन लागेको थियो। सम्पर्क गरेकै दिन सुधाले मेरो सोधपुछको जवाफ दिएर अर्को दिन उनीसँग भेट्न आमन्त्रित गरें। सुधाले आफ्नो अभयारण्य दर्ता गर्ने काममा उनले मलाई मेरा मेरो पेशागत सुझावहरू दिन अनुरोध  गरिरहेकी थिईन।

९ बजे बिहान डिसेम्बर २०१९ को दिन, सुधाले उनको मोटरबाइकमा (जसलाई स्कूटी भनिन्छ) मलाई मेरो होटेलमा लिन आइन। उनले मलाई सोधिन् कि यदि मलाई पछि आउने कुनै प्रतिबद्धता छ कि छैन भनेर, साथै यो व्याख्या गरिन कि अभयारण्यको कार्यसमिति सदस्यहरुले  सौराहा अभयारण्यको लागि उपयुक्त स्थान थिएन। मैले मेरो दिन खाली छ भनेर उनलाई भने। सुधाले मलाई हेलमेट दिइन् र हामी गोलाघाट तिर गयौ।

सौराहाबाट तन्डी बजार छोड्दै जब मुख्य राजमार्गमा यात्रा गरिरहेको बेला मैले महसुस गरें कि मलाई गोलाघाट कहाँ छ भनेर थाहा थिएन। मेरो होटेल छोड्नु अघि मैले एक साथीलाई साझेदारीमा सन्देश पठाएको थिएँ कि म एक व्यक्तिसँग समय बिताउँदैछु जोसलाई कसलाई चिन्दिन थिए, थाहा थियो त केवल उनको नाम र हामी के गर्ने छौं भनेर। एक उत्सुक पैदल यात्रीको रूपमा यो सुरक्षा प्रोटोकल सामान्य छ, हामी प्राय जसो हामीले नचिनेका मानिसहरूसँग कारपुल गर्दछौं। स्कूटीमा नयाँ स्थानमा यात्रा गर्न पाउँदा उत्साहित, मैले मनलाई शान्त गरेँ र यस रोमान्चकलाई अगाडि बढाए।

तन्डी बजार र भरतपुर बीचको राजमार्ग जंगल हुँदै निस्किन पर्छ। भरतपुरमा अवस्थित एयरपोर्टबाट यो मार्ग मैले धेरै चोटि ट्याक्सीमा यात्रा गरेको थिएँ। अक्सर बाँदरहरूले राजमार्गको छेउमा रद्दीको टोकरी खाइरहेका देख्थे जुन मानिसहरुले आफ्नो गाडीको झ्यालबाट बाहिर फ्याँकन्छन्, हामी त्यो राजमार्गको जंगलमा अन्य वन्यजन्तुहरू पनि देखिन्छ।

सुधा र मैले हाम्रो हेलमेट र सडकको हल्लाबाट सचेत भएर एक अर्कालाई चिन्ने कोसिस गर्यौं। मैले एउटा साझा फेसबुक साथीको बारेमा साझा गरें जसलाई मैले आमने सामने रूपमा त भेटेको थिइनँ, उनि एन.इ.डब्लु.अस संग सम्बन्धित थिए, त्यो साथी र मेरो जन्मदिन एकै दिन मा पर्ने रहेछ – सुधाले साझा गरिन कि मेरो फेसबुको साथीहरु उनको हात्ती अभयारण्यको समूहको प्रेरणाको श्रोत रहेछन। हामी राजमार्गको जंगलको बीचमा पुग्दा स्कूटी सुस्ताउदै बन्द हुन पुग्यो। सुधाले स्कूटी धेरै पटक सुरू गर्न खोज्यो, हाम्रो अघाडी धेरै कार र ट्रकहरू स्पिडमा कुदी रहेको थियो तर स्कूटी सुरु हुन मानेन। हामीले स्कूटीलाई राजमार्गको माथ्लो भाग सम्म धकेलेर पुराउन प्रयास गरिरहदा सुधाले उनको श्रीमानलाई मद्दतको लागि कल गरे। मद्दतको लागि पर्खँदै गर्दा हामी कुरा गर्दै स्कूटीलाई अगाडि बढाउँदै मैले बाँदरहरू खोजिरहेको थिएँ। जब सुधाको श्रीमान् र उसको एक साथी आइपुगे, हामीले सुधा र उसको स्कूटीलाई उनको साथीको ट्रकमा राख्यौं। म सुधाको श्रीमान् सलीमको मोटरसाइकलको पछाडि बसे।

भरतपुर आइपुगेपछि हामी उनको भाईको रेष्टुरेन्टमा अभयारण्यको अर्को सदस्य भेट्न रोक्यौं, उनीहरूका उपादक्ष्य जसको मोटरसाइकलमा  सुधा गोलाघाट सम्म बसिन्। सो व्यक्तिको प्रतिक्षा गर्ने समय सम्म हामीले खाना खाने निर्णय लियुम र उक्त समूहले उनीहरूको अभयारण्यको कागजातहरू गोलाघाटमा सार्वजनिक कार्यालयमा लैजानु अघि जाँच गरेर सो कागजातमा हस्ताक्षर गर्नु पर्ने थियो।

खानामा दाल भात संग हामीले बिग्यानलाई (तेस्रो बोर्ड सदस्य) पर्खदै गर्दा एक अर्काको बारेमा बढि जान्दै गयौ।  बिग्यान आइपुगेपछि म रियल ईस्टेटबाट बाहिर निस्केर हात्तीको खुट्टाको हेरचाह र पशु सञ्चारको शिक्षा लि रहेको मैले समूहसँग साझा गरें। सुधाले मुस्कुराएर हेर्दै भनिन् कि नेपालका वकिलहरूलाई पनि प्रिन्सिपल भनेर चिनिन्छन्। जब सुधाले  मेरो फेसबुक प्रोफाइल म एक प्रिंसिपल ब्रोकर हुँ भनेर पढिन उनले  सोचे कि म एक वकील हुँ। जब मैले बुझें कि सुधाले मेरो पेशागत सल्लाह खोज्नु भनेको के हो तब त्यो समूहले उनीहरुको अभयारण्यको कागजातमा हस्ताक्षर गरे। सो कागजातहरू अभयारण्यका लागि समुदाय द्वारा अनुमोदन प्राप्त गर्नका लागि बनाइएको थियो। यद्यपि म उनीहरूलाई कागजातमा सल्लाह दिन नसके ता पनि उनीहरुको समूहको फोटो खिच्न प्रस्ताव गरे। त्यसपछि हामी सबै मज्जाले हासयूम।

गोलाघाटको सार्वजनिक कार्यालय घाँसे क्षेत्रमा अवस्थित फोहोर सडकहरू, खेतहरू र घरहरूद्वारा घेरेको ग्रामीण क्षेत्रमा रहेछ। कुनै विदेशी भएको नेपाली समूह सार्वजनिक कार्यालय भित्र जादा अधिकारीहरु अलमल नपरुन भनेर समूहले मलाई बाहिर पर्खिन अनुरोध गरे।  कार्यालयको बाहिर कुर्सिमा बसिरहदा घामको किरण मेरो अनुवारमा परिरहेको थियो र म भने चै ओरिपरिका मान्छेहरुले नेपाली बोलेको बुझ्न खोजिरहेको थिए र मेरो साथीहरु काम सक्काएर बाहिर अको देखे। बिग्यान, सुधा, र सलीमले उनीहरूको अनुरोध तुरुन्त स्वीकृत भयो भनेर साझा गरे। उनीहरूले सोचेको समय भन्दा कम समयमा काम सकेको देखेर सबै धेरै खुसी थिए। के म अभयारण्य क्षेत्र हेर्न चाहान्छु कि भनेर उनीहरुले मलाई सोध्यो। मलाई यो थाहा हुनुभन्दा अघि हामी मोटरसाइकलमा बिग्यानको जग्गा हेर्न तिर लाग्यौं। कागजातहरू स्वीकृत हुनासाथ बिग्यानले त्यो जग्गा अभयारण्यलाई दान गर्दै थियो।

बिग्यानको जग्गा पुगेर मैले देखें कि एकदमै पुरानो घर रायोको र केराको खेतले घेरिएको थियो, दूरीमा रूखहरूको लामो बृक्ष थियो। बिग्यानको जग्गाको बाँया पट्टि ऊनीको एउटा पुरानो कारखाना देखे – त्यो देखेर हास्ने बनायो। मैले आज सम्म पनि नेपालीसंग कपडा सुकाउने यन्त्र  देखेको थिएन। मैले चिनेका सबैले लुगा सुकाउनको लागि बाहिर झुण्ड्याउँछन्। जग्गाको अझै राम्रो दृश्य हेर्न हामी पुरानो सीढी चढेर दोस्रो तल्ला चढ्यौं जसमा कुनै पर्खाल वा छाना थिएन। बिग्यानले मलाई भन्यो कि पर देखिरहेको रूखहरूको रोपण लगभग तीस वर्ष पहिले सम्पन्न भएको ब्रिक्ष्यरोपण परियोजना थियो। यी रूखहरूले बस्ती र चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको बीचमा मध्यवर्ती क्षेत्र सिर्जना गरे। यो परियोजना बिग्यानको बुबा द्वारा प्रेरित गरिएको थियो रे। म यो ब्लग पोस्ट लेखिरहेको बेला  म सबै जनावरहरू, कीटनाशकहरू, र वनस्पति प्रजातिहरूको कल्पना गर्दै छु जुन  बिग्यानको बुबाको रूख परियोजनाले फैलाउनको साथै साथै आवश्यक कार्बन सीक्वेस्ट्रेसनको लागि पनि मद्दत पुरैरहेको छ।

साथीहरुले मलाई मध्यवर्ती क्षेत्र भ्रमण गर्न प्रस्ताव राखे ता कि म रूखहरू नजिकै बाट देखुम अनि र बिग्यानको चचेरा भाईको रेष्टुरेन्टमा  खाना खाने प्रस्ताव राखे। धुलो र फोहोर केरा मैदानको सडकमा मोटरसाइकलको पछाडि सवारी गरेर उसको भाईको रेष्टुरेन्टसम्म पुग्न धेरै रमाइलो भएको थियो। पहिलो रेस्टुरेन्टमा मैले सौराहा नजिकैको प्रजनन केन्द्रमा बिरामी हात्तीसँग कुराकानी गरेको थिएँ जसले हामीलाई बेसारको पातहरू ल्याउन भनेका थिए ताकि माहुतेले उनलाई बेसारको पातको रस खुवाउन सकोस। आफ्नो चचेरो भाईको ठाउँमा आइपुगेपछि बिग्यानले यस हात्तीको अनुरोधलाई उसको भाईसँग साझा गर्न साथ तुरुन्तै आफ्नो जग्गाबाट ताजा पातहरू जम्मा गरे। उसको भाईले बेसारको पत्ताको झुप्पै जुट को बोरामा हालेर उपहार दिए। 

हामी कुरा गर्दै, हाँस्दै, कथा र खाना बाँड्दै एकान्त रेष्टुरेन्टमा बिग्यानको बुबाले समुदायसंग मिलेर रोपेको रूखहरूको हेर्दै बसिरहेका थियौ। मैले केहि हप्ता अघि बिग्यानको जग्गा नजिकैको सामुदायिक वनको क्षेत्रमा हात्ती खुट्टाको नंग काटेको कुरा समूहसँग साझेदारी गरें। कथा यो थियो कि त्यो सामुदायिक वन क्षेत्र १९५० मा धातुको पिंजरामा बाघहरू राख्न बनाइएको थियो। समूहमा कसैलाई पनि यो ठाउँको बारेमा थाहा थिएन – त्यो ठाउँ सामुदायिक वन बाट पुरानो एयरपोर्टको बाटो कसरी सुरक्षित साथ पुग्ने भनेर मैले बताए। त्यहाँ उनको चचेरा भाईको रेष्टुरेन्टहरूको वरिपरि इलाकामा भर्खरै आफ्नो बच्चालाई बाघको आक्रमणबाट गुमाएको एउटा गैंडा सोक मनाइरहेको हुदा त्यो दिन जंगल क्षेत्र अन्वेषण गर्न सुरक्षित नहुने बिग्यानले समूहसँग साझा गरे।

खाना खाएको बेलाबेलुका को ४ बजिसकेको थियो।  सौराहामा मेरो साथीलाई मेरो चिन्ता नलेउ भन्न सम्पर्क गर्नुपर्ने मैले समुहलाई बताए , तर  मेरो मोबाइलमा रिसेप्शन नै थिएन। हामी सौराहा फर्कने क्रममा पहिलो रेस्टुरेन्टमा रोकेर मेरो साथीलाई सम्पर्क गर्न सोचेको मात्र थिए तर पहिलो बिज्ञानले मलाई राप्ती र नारायणी नदीहरू कहाँ भेला हुन्छन् भनेर देखाउन चाहे, जुन क्षेत्रको सबैभन्दा उत्तम सूर्यास्त अवलोकन स्थल हो। सूर्यास्त उदात्त थियो – म एक अविस्मरणीय दिन पछि रातिको ९ बजे मेरो होटेलमा फर्कें।

संयुक्त राज्य अमेरिका फर्किएको केही महिना पछि सुधाले धन्यवाद दिन मलाई सम्पर्क गरे। एयरपोर्टको नजिक पुरानो बाघको घेरासहितको सामुदायिक जंगललाई एन.इ.डब्लु.अस अभयारण्य भूमि हुनका लागि अनुमोदन गरिएको थियो – यो भूमि हात्तीहरूका लागि धेरै ठूलो छ। नेपाल एलिफान्ट व्याक अभयारण्यको नाफा नकमाउने स्थिति छ र चन्दा स्वीकारिरहेको छ। https://www.nepalelephantsanctuary.org/

यो ब्लग पोष्ट र एनिमल एण्ड नेचर जडानको आउँदो प्रोजेक्ट बिग्गन बुढाथोकीको सम्मानमा हो जुन फरवरी, २०२१ मा २६ बर्षको उमेरमा सडक दुर्घटनामा मारिए। तपाईं आफ्नो वर्षको सुन्दर साथी भन्दा परको हुनुहुन्थ्यो।


2019 වසරේ දෙසැම්බර් මුලදී මා නේපාලයේ සෞරා නගරයේ සිටියදී විද්‍යුත් තැපෑලක් මගින් සුදා ධකාල්  සම්භන්ද වූවාය.මා නැරඹීමට කැමති නව අලි අභයභූමිය සදහා සම්භන්ධ වන පුද්ගලයා ලෙස සුදා නම් කර තිබුණා.මෙම අභයභූමිය සෞරාහී නිර්මාණය කලයුතු බව මා කියවා තිබුනා.ඇයගෙන් ලැබූ විද්‍යුත් තැපෑලට පිළිතුරු දුන් මා ඒ අතරම මාගේ විමසීම් වලටද ඇය පිළිතුරු ලබා දුන්නා.ඊට පසුදා ඇය සමග සම්භන්ද වන ලෙස මා හට ආරාධනා ලැබුනා.ඇය අභයභූමිය ලියාපදිංචි කිරීමේ කටයුතු කරමින් සිටින බව පැහැදිලි කරමින් මාගේ වෘත්තීය පිළිබද කරුණු ඉල්ලා සිටියා.

2019 දෙසැම්බර් 8 වන දින පෙරවරු 9.00 ට සුදා ඇයගේ ස්කූටි යතුරු පැදියෙන් මා රැගෙන යාමට හෝටලය වෙත පැමිණියා.ඇය මාගෙන් විමසා සිටියේ පසුදා ඇය සමග සම්භන්ද වීමට උනන්දුවක් පවතීනම් එය ඉතා හොද අදහසක්  බව.සෞරා අභයභූමිය ගැන පැහැදිලි කලත් එය ඔවුන්ගේ සුදුසුම ස්ථානය නොවන බව  අභයභූමිය භාර මණ්ඩලයද තීරණය කරනු ලැබුවා. කෙසේ වෙතත් මා පසු දින නිදහස් දිනයක් ලෙස තබා ගැනීමට මා වග බලාගත්තා.පසුව  සුදා මා හට හෙල්මට්ටුවක් ලබා දුන් අතර අප ගොල්ගාට් බලා පිටත් වූවා.

දැං අප සෞරා සහ තන්ඩි කඩවීදිය පසුකරමින් ප්‍රධාන මහා මාර්ගය ඔස්සේ ගමන්  කරන විට මට තේරුණා ගොල්ගාට් පිහිටා ඇති ස්ථානය මා හරියටම නොදන්නා බව.කෙසේ වුවත් මා හෝටලයෙන් පිටවීමට පෙර මාගේ මිතුරියව දැනුවත් කලේ මා නොදන්න අයකු සමග සිටින බවත් අප කරන දේවල් සම්භන්ධව විපරමින්  ඉන්නා ලෙසත්.දැඩි කදු නගින්නෙකු ලෙස මෙම ආරක්ශිත විදිවිදාන පොදු වන අතර අප බොහෝවිට  නොදන්නා අය සමග ගමන් කරන්නෙමු.නවතම ස්ථානයකට ස්කූටරයකින් ගමන් කිරීම ගැන මා ඉමහත් ලෙස සතුටු වූයෙමි.තන්ඩි කඩ වීදිය සහ භාරත්පූර් නගරය අතර අධිවේගී මාර්ගය මහවන මැදින් ගමන් කරයි.මෙම මාර්ගය භාරත්පූර් ගුවන් තොටුපලටත් ඉන් පිටතටත් මා බොහෝ වාරයක් කුලීරථ වලින් ගමන් කොට ඇත.වදුරන් සහ රිලවුන් අධිවේගී මාරගයේ කුණුකසල ආහාරයට ගන්නා අයුරු අප දැක ඇත්තෙමු.මෙම මාර්ගයේ වෙනත් සතුන්ද අපට දැක ගත හැකිය.සුදා සහ මම මාර්ග ගෝෂාකාරී ශබ්ද අතරේ හෙල්මට් අතරින්  එකිනෙකා දැන හදුනාගැනීමට උත්සහ කලෙමු. මෙවැනි පුවත් බෙදා ගැනීමට කිසිදා මා භෞතිකව හමු නොවී තිබු මුහුණු පොතේ මිතුරිය සමත් විය.ඇය සහ මා එකම දින උපන් අය වෙමු.අලි අභයභූමිය ලෙස නම් කර මුහුණුපොතේ කණ්ඩායම් ගිණුමක් සුදා විසින් නිර්මාණය කරන ලදී.අප සිටියේ අධිවේගී මාරගයේ කැලෑ කොටස මැදයි.සුදාගේ යතුරු පැදිය වේගය අඩුවී මහ මගනතර විය. කාර් සහ ට්‍රක් රථ අපව වේගයෙන් පසුකර ගමන් කරද්දී සුදා යතුරුපැදිය පණ ගැන්වීමට කීපවරක්ම උත්සහ කලත් එය නිෂ්පල දෙයක් විය.පසුව අප එය අධිවේගී මාර්ගයේ ආරක්ෂිත ස්ථානයක් වෙත තල්ලු කරමින් ගිය අතර සුදා ඇයගෙ  ස්වාමි පුරුෂයාගෙන් උදව් ඉල්ලා සිටියා.අනතුරුව ඔහුගේ මිතුරෙකු සමග ඔහු ට්‍රක් රථයකින් අප වෙත පැමිණියා.සුදා යතුරුපැදිය සමග ට්‍රක් රථයට ගොඩ වූ අතර මම ඇයගේ ස්වාමියා වන සලීම් සමග ඔහුගේ යතුරු පැදියෙන් පැමිණියා.භාරත්පූර් වෙත ලගා වන විට දහවල් වූ අතර අභයභූමි සාමාජිකයකු හමුවීමට සහ දිවා භෝජනය ගැනීම සදහා අවන්හලක නතර වූයෙමු.

අභයභූමි මණ්ඩලයේ උපසභාපති සුදාව ගොලාගාට් වෙත පිටත් කිරීමට කටයුතු කර ඇත.මණ්ඩල සාමාජිකයා එන්තුරු අප ආහාර ලබාගත් අතර කණ්ඩායම ගොලාගාට් පිහිටි රජයේ කාර්‍යාලයට ගෙනයාමට ප්‍රථම ඔවුන්ගේ අභයභූමි ලේඛන පරීක්ෂා කොට අත්සන් තබනු ඇත.

එදින මා හමුවීමට පැමිණෙන මණ්ඩලයේ තුන්වෙනි සාමාජිකයා වන බිග් යාන් එනතුරු අප දිවා ආහාරය ගත් අතර එහිදී අපි එකිනෙකා ගැන විස්තර දැන ගතිමු.බිග් යාන් පැමිණි පසු මා පවසා සිටියේ පාසලෙන් සහ දේපළ වෙළදාමෙන් ඉවත් වී අලි පාද රැකවරණය හා සංනිවේදන කටයුතු වල නිරත වන බවයි.සුදා සිනාමුසු මුහුණින් මදෙස බලා  කියා සිටියේ නේපාලයේ නීති වේදීන් විදුහල් පතිවරුන් ලෙසද හදුන්වන බවයි.මම දේපල වෙළදාමේ ප්‍රධාන තැරව්කරුවකු බව පවසමින් සුදා මාගේ මුහුණු පොතේ සදහන් දේවල් කියවීමෙන් අනතුරුව උපකල්පනය කලේ මා නීතිවේදියකු වන බවයි.කණ්ඩායම ඔවුන්ගේ ලිපිගොනු වලට අත්සන් තබන අතර තුර මගේ වෘත්තීය   උපදෙස් ලබාගැනීමෙන් අදහස් කලේ කුමක්දැයි මා හට දැන් වැටහෙමින් පවතී.අභයභූමිය සදහා ප්‍රජාවගේ අනුමැතිය ලබා ගැනීම සදහා මෙම ලිපිගොනු සකස් කරන ලදී.කණ්ඩායම ඉදිරිපත් කල ලේඛන  ගොනු සකසනවිට චායාරූපයක් ගැනීමට උපදෙස් දීමට නොහැකි වූවත් අප හැමෝටම ඒ පිළිබද පැහැදිලි අවබෝධයක් තිබූනා.

ගොලාහට් හී රජයේ කාර්‍ය්‍යාල පිහිටා ඇත්තේ  ග්‍රාමීය තණකොළ සහිත අපිරිසිදු පාරවල්,කෙත්වතු සහ නිවාස වලින් වට වූ ප්‍රදේශයකයි.කණ්ඩායම මගෙන් ඉල්ලා සිටියේ පිටත රැදී සිටින ලෙසත් ඔවුන් සමග විදේශිකයෙකු සිටීමෙන් ගම්වාසීන් ව්‍යාකූලත්වයට පත් විය හැකි බවත්‍ ය.ප්‍රජා කාර්‍ය්‍යාලයෙන් පිටත බංකුවක වාඩි වී සිටින කණ්ඩායම දෙස බැලූ විට මා හට කල්පනා වූයේ නේපාල වැසියන්  කතා කරන භාෂාව තේරුම් ගැනීමයි. බිග් යාන්, සුදා සහ සලීම් මා හට දැන්වූයේ ඔවුන්ගේ ඉල්ලීමට අනුමැතිය ලැබුණු වගයි.ඔවුන් සිතුවේ සියලුම ලිපි ලේඛන් හරහා යන බැවින් අප සෑහෙන කාලවේලාවක් එහි ගත කරීමට සිදුවනු ඇති බවයි නමුත් අප විනාඩි තිහකටත් වඩා අඩු කාලයක් කාර්‍ය්‍යාලයේ ඉතා සතුටින් සිටියෙමු.කණ්ඩායම මාගෙන් විමසා සිටියේ ඔබට අභයභූමිය බලන්න අවශ්‍යදැයි? මේ සියල්ලට කලින් අප යතුරුපැදිවල නැගී බිග් යාන්  වෙත යන්නට තීරණය කළෙමු. අනුමත කල ලියකියවිලි සහිතව බිග් යාන් මෙම ඉඩම අභයභූමියට පරිත්‍යාග කිරීමට බලාපොරොත්තුව සිටියා.

බිග් යාන් වෙත අප යන අවස්ථාවේ අඹ සහ කෙසෙල් ගස් වලින් ගහන වූ ඉතා පැරණි නිවසක් හමු විය.දීර්ඝ ලෙස අතු වැඩුනු ගසක්ද දක්නට ලැබුනි.එම ඉඩමේ වම් පසින්      විශාල ගබඩාවක්ද තිබුනි.ලොම් වලින් නූල් බෝල හදන් කර්මාන්ත වූ එය දැක මට මද සිනාවක් නැගුනි.මට තවමත් රෙදි වියළන යන්ත්‍රයක් නේපාලයේදී හමු වූයේ නැත.මා දන්නා සියලුම දෙනා ඔවුන්ගේ රෙදි සෝදා පිටතින් එල්ලා වේලා ගනී.බිත්ති සහ වහල නැති ඉතා පැරණි  පඩි පෙළ නගිමින් සිටි අප හට දෙවන මහලේදී දැක ගත හැකි වූයේ  මණස්කාන්ත දර්ශණයක්. බිග්‍ යාන් මා හට පවසා සිටියේ ඉතා ක්‍රමාණුකූලව සිටුවා ඇති ශාක මීට වසර තිහකට පමණ පෙර පැල සිටුවීමේ ව්‍යාපෘතියක් මගින් කර ඇති බවයි.මෙම ශාක නගරයත් චිත්වාන් ජාතික උද්‍යානයක් අතර ආරක්ෂිත කලාපයක් නිර්මාණය කලේය.මෙම ව්‍යාපෘතිය බිග් යාන්ගේ පියා විසින් භක්තිමත් පරීත්‍යාගයක් ලෙස අවසන් කර තිබූණි.මා මේ සටහන ලියන අතර වාරයේ සිහියට නැගුනේ සතුන්,කෘමීන් සහ ශාක බිග් යාන්ගේ පියාගේ ව්‍යාපෘතියට සහ නිවසට ආශිර්වාදයක් වී අවශ්‍යය කාබන්ද අනුපිලිවෙලකට තබා තිබූ බවයි.

මාගේ කණ්ඩායම මා ආරක්ෂිත කලාපයට රැගෙන යාමටත්,ශාක වැවී තිබූ ආකාරය පෙන්වීමටත් එම කලාපය ආසන්නයේ තිබූ අවන්හලක් වෙත රැගෙන ගියෝය.බිග් යාන්ගේ සහෝදරයන් වන ඔවුන් අප හට ආහාර පිලිගැන්වූහ.අනුමත නොවූ කෙසෙල් වගා කල මාවත දිගේ යතුරු පැදියක පිටුපස ගමන්  යාම ඉතා ආශ්වාද ජනක විය. සෞරා වල ප්‍රථම අවන්හල අසල අභිජණන මධ්‍යස්ථානයේදී අසනීප වූ අලියකු සමග සංනිවේදන කටයුතු වල නිරත වූ අතර  බිග් යාන්ගේ සහෝදරයාගේ වත්තෙන්ම නැවුම් ඖෂධීය කහ කඩාගෙන පැමිණියේ කොළද සමගින්. ඇත් ගොව්වා කහ කොල මිරිකා අසනීපව සිටි අලියාට ඖෂධ ලෙස ඒවා ලබා දෙන ලදී.අනතුරුව මා හටද තෑගි ලෙස කහ පොදියක් පරණ හාල් මල්ලක බහා ලබා දුන්නේය.

බිග් යාන්ගේ පියා මිනිසුන් සමග රෝපණය කල ශාක වල අසිරිය විදිමින්,සිනා සෙමින් විවිධ කථා කියමින් හුදෙකලා අවන්හලක අප  ආහාර භුක්ති වින්දෙමු.සති කීපයකට පෙර අලියෙකුගේ පාද පිරිසිදු කිරීමේ ප්‍රජා කටයුත්තක් බිග් යාන්ගේ ඉඩමේදී සිදු කලෙමු.නමුත් මෙහි ප්‍රධාන මාතෘකාව වූයේ 1950 දී පමණ මෙම ප්‍රජා වනාන්තර ප්‍රදේශය කොටින් තබාගත හැකි ස්ථානයක් ලෙස ලෝහ කූරු යොදාගෙන ඉදිකර තිබූ වැට සම්භන්ධවයි.කණ්ඩායමේ සිටි කිසිවෙකුත් මේ බව දැන සිටියේ නැත.හැකි තරම් අඩු කාලයකින් මා එහි යනනේ කෙසේදැයි පැහැදිලි කලෙමි.මෙම ප්‍රජා වනාන්තරය වෙන් වන්නේ පැරණි ගුවන් තොටුපොලකිනි. කොටි ප්‍රහාරයකින් තම දරුවා අහිමි වූ සහෝදරයාගේ අවන්හල අසල රයිනෝවෙක් ඇති බව බිග්‍ යාන් කණ්ඩායම පැවසීය.එදින ආරක්ෂිත කලාපය ගවේශනය කිරීම නුවණට හුරු දෙයක් නොවේ.

අප ආහාර ගත් වේලාව සවස 4.00 බව මා දුටුවෙමි.මම කණ්ඩායමට දැනුම් දුන්නේ සෞරාහී සිටින මගේ මිතුරිය මා හට සම්බන්ධ කර ගැනීමට අවශ්‍ය බවත් නැතහොත් ඇය මා පිළිබදව කළබල වනු ඇති බවත් ය.මාගේ දුරකථන සම්භන්ධ තාවයද ඉතා දුර්වල මට්ටමක පවතී.මා හට උවමනා වූයේ ඇය සම්භන්ධ කරගැනීමටයි නමුත් බිග් යාන්ට ප්‍රථමයෙන් උනන්දු වූයේ රාප්ති සහ නාරායනී යන ගංගා දෙක හමුවන ස්ථානයේ හිරු බැස යන දර්ශණීය අවස්ථාව මා හට පෙන්වීමටයි.එය එම ප්‍රදේශයේ තිබූ විශිෂ්ටම හිරු බැසීම දර්ශනීය වන ස්ථානයයි.මෙවන් වෙනසකින් යුත් අනපේක්ශිත දවසකින් පසු මා රාත්‍රී 9.00 ට පමණ නැවත මාගේ හෝටලයට පැමිණියෙමි.මා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට ගොස්  මාස කීපයකට පසු සුදා ස්තුතිය පළ කරනු වස් මා  ඇමතීය.ඇය මා හට දන්වා සිටියේ පැරණි කොටි වැටවල් සහිත ප්‍රජා වනාන්තරය අභයභූමියක් ලෙස අනුමත කර ඇති බවට සදහන් වුනු පුවතයි.මෙම භූමිය ඉතා විශාලවේ. අලි සක්මණ් නේපාල අභයභූමිය ලාබ නොලබන තත්වයක් තුල පරිත්‍යාග සදහා විවරව පවතී.

2021 පෙබරවාරි 3 වෙනිදා වයස අවුරුදු 26 දී සිදු වූ දරුණු අනතුරකින් මිය ගිය බිග් යාන් බුද්ධතෝකිට උපහාරයක් ලෙස මෙම සටහන සත්ව සහ සොබාදහමේ ඉදිරි ව්‍යාපෘතියකි.දයාබර මිත්‍රයා ඔබ ඔබේ වයසට වඩා බුද්ධිමත්‍ ය.